Personal site

"Ezgulik" jamiyati ustidan tergov-surishtiruv boshlangan

himoyachi — Fri, 27 Mar 2009 22:19:19 GMT

"Ezgulik" jamiyati ustidan tergov-surishtiruv boshlangan
Malik Mansur Amerika Ovozi 26/03/2009

O’zbekistonda rasman ro'yxatdan o'tgan “Ezgulik” inson huquqlari jamiyati ustidan tergov boshlangan.

O’zbekiston huquq-tartibot organlari rasmiylarining aytishicha, “Ezgulik” tarqatgan xabarlar ustidan fuqarolar shikoyati ko’paygan.

Prokuratura va IIB vakillari shu asosda “Ezgulik” ofisida va jamiyat rahbari Vasila Inoyatovaning uyida surishtiruv o’tkazgan.

“Ezgulik” a’zolarining so’zlariga ko’ra, so’nggi paytda jamiyat tomonidan huquq-tartibot organlarida korrupsiya holatlariga doir bir necha ma'lumot tarqatilgan. Tekshiruv shu bilan bog`liq bo`lishi mumkin.

Chilonzor tumani Ichki ishlar boshqarmasi esa “Ezgulik” jamiyati ustidan 4-5 fuqaro shikoyat arizasi yozganini bildirgan.

Inoyatovaning aytishicha, “Ezgulik” jamiyati ustidan surishtiruv inson huquqlari faollariga ko’rsatilayotgan yana bir bosim.

“Chilonzor prokuraturada shu bo`yicha ish ochilgan, lekin hozir qanaqa modda, nima ayblar bo`laypti - bu haqda ma`lumot berilmadi. Aslida bu oldindan rejalangan, chunki kimni agar bartaraf etish kerak bo`lsa, shunday tagi puch bahonalar bilan ish ochishadi. Samarqandda Komiljon Ashurov ustidan ham centrasia.ru saytida chiqqan maqolasi uchun boshiga katta ishlar solishgan. Jarimaga tortib, huquq himoyachisi sifatidagi faoliyatiga bolta urishgan edi”, - deydi Inoyatova.

“Ezgulik” tarqatgan so`nggi xabarda Toshkent shahar IIB sobiq amaldorlaridan biri jinoiy ishni yopish uchun yuqori lavozimda turgan hamkasblariga, prokuratura xodimlariga, sudyalarga advokatlar yordamida pora bergani aytilgan.

Vasila Inoyatova Chilonzor tuman prokuraturasiga va Sobir Rahimov tuman Ichki ishlar boshqarmasiga chaqirtirilgan. Biroq tergovga rasman chaqiruv qog`ozi berilmagan.

Yaqinda andijonlik keksa yoshli jurnalist va yozuvchi Kushodbek Usmonov bezorilikda ayblanib, 6 oyga qamalgan.

Usmonovning yaqinlari jinoiy ish jurnalistning huquq-tartibot organlari xodimlari faoliyati haqida tanqidiy maqola e’lon qilgani bilan bog’liq, demoqda.

Ayni paytda hibsda saqlanayotgan yana bir mustaqil jurnalist Dilmurod Sayid ustidan tergov-surishtiruv ishlari ketmoqda. Pora talab qilishda ayblanayotgan jurnalistning salomatligi og’irlashgan.

“Dilmurod aka hibsga olingan kungacha turli idoralarga arizalar jo’natgan bu ish bo`yicha, fotolavhalarni ilova qilib. Pul so’raydigan odam arizalarni to`xtatib, murosa qilishga o`tadi. Bu hammasi uning tanqidiy chiqishlari, jurnalistik faoliyati bilan bog’liq”, - deydi jurnalistning turmush o’rtog’i Barno Jumanova.

Eron ulamolari Obamaga ishonmayapti

himoyachi — Fri, 27 Mar 2009 21:30:55 GMT

Eron ulamolari Obamaga ishonmayapti
Amerika Ovozi 22/03/2009

Eron oliy diniy rahnamosi Oyatullo Ali Xamenei Barak Obamaning aloqalarni yangilash chaqirig'ga shubha bilan qaramoqda. Kecha Mashhadda ma'ruza qilgan shia ulamoga ko'ra, AQSh o'zgarishlarni shior qilib olishiga qaramay, AQSh-Eron munosabatlarida real o'zgarish kuzatilmayapti.

"Quruq gapning keragi yo'q. Ammo gapning o'zida ham o'zgarishni sezmadik. Oldin Amerikaning o'zi o'zgarishi zarur. Aks holda Xudo va dunyo uni o'zgartiradi," deydi Xamenei.

Obama diplomatiya haqida so'zladi, ammo AQShning Eronga nisbatan adovatga to'la munosabatida qanday o'zgarish ro'y berdi, deya savol beradi u.

"Agar o'zgarish ro'y bergan bo'lsa, isboti qani? Eronning AQShda muzlatilgan bank hisob raqamlari tiklandimi? Eronga qo'yilgan sanksiyalar bekor qilindimi? AQShning Isroilga yordami to'xtadimi? Nima o'zgardi?" deya Obamaga murojaat qiladi Eron diniy rahnamosi.

Londondagi Arab va Eron markazi direktori Ali Nurizoda ikki davlat munosabatlarida biron o'zgarish bo'lishiga shubha bildiradi.

"Obama Eron pulini unga qaytarganda ham, Iroq va Afg'onistondan barcha qo'shinlarini olib chiqqanda ham, Eronning Yaqin Sharqdagi ahamiyatini tan olgan taqdirda ham, Xamenei muloqot qilmaslik uchun boshqa bir bahona o'ylab topadi. Chunki Erondagi tuzum "Amerikaga o'lim" shiori tufayligina hokimiyat tepasida turibdi," deydi tahlilchi.

Yaqin Sharq bo'yicha yana bir mutaxassis Mayr Javodanfarning aytishicha, rasmiy Vashington qator masalalar bo'yicha murosa qilmas ekan, ikki tomonlama aloqalarda o'zgarish bo'lmaydi.

"Agar Amerika Eronga uning yadro dasturiga teng yoki undan afzal biron narsa taklif qilsa, rasmiy Tehron uni ko'rib chiqishi mumkin. Eron mintaqadagi siyosat bo'yicha u bilan maslahat qilishlarini istaydi. Xoh harbiy operatsiya bo'lsa, xoh tinchlik jarayoni bo'lsin," deydi Javodanfar.

Har ikkala tahlilchining tan olishicha, Obama Eron bilan bevosita muloqotga rozi bo'lib, niyati xolis ekanini namoyish etdi. Obamaning jahonda obro'si katta. Eronliklar hurmatini qozona oldi.

Ilm ahli Obamani musulmon dunyosida izchil siyosatga chaqirmoqda

himoyachi — Sun, 22 Mar 2009 23:54:05 GMT

Ilm ahli Obamani musulmon dunyosida izchil siyosatga chaqirmoqda
Amerika Ovozi 18/03/2009

Jahonning 140 dan ziyod olimlari prezident Obamani arab va musulmon dunyosida demokratiyani olg'a surishga qaratilgan izchil va aniq siyosat yuritishga chaqirmoqda. Guruh mintaqada qanday siyosat olib borilishi haqida o'z tavsiyalarini tayyorlab, ochiq xat shaklida chop etgan.

Guruhning aytishicha, Yaqin Sharq xalqlari kengroq erkinlikka intiladi va uning uchun kurashishga tayyor ekanini ko'p bor isbotlagan.

Nufuzli olimlardan iborat guruh prezident Obamadan Bush ma'muriyati davrida qo'llangan davlat to'ntarishi amaliyotidan voz kechishni va mintaqadagi demokratik jarayonlarni qabul qilishni so'raydi, garchi buning oqibatida Xamas singari islomiy guruhlar hokimiyat tepasiga kelsa ham.

Radvan Masmudi Islom va demokratiyani o'rganish markazi prezidenti. Barak Obamaga ochiq xat yozish taklifi muallifi. Uning aytishicha, Iroqni istilo qilish Amerikaning katta xatosi bo'lgan.

"Yana bir xato shu bo'lganki," deydi u, "Misr, Falastin, Livan va Marokashdagi saylovlarda islomiy partiyalar g'alaba qozongach, Qo'shma Shtatlar bu demokratiya nishonasi ekanini tan olishdan bosh tortib, vahimaga tushgan. Demokratiya sabr-toqatli bo'lishni taqozo etadigan jarayon. Uni o'z holiga qo'yish kerak," deydi Masmudi.

Uning aytishicha, AQSh zo'ravonliklarni qoralovchi va demokratik tamoyillarga amal qiluvchi mo'tadil islomiy guruhlarga nisbatan siyosatini qayta ko'rib chiqishi zarur.

Prezident Husni Muborakni tanqid qilgani uchun bir necha yil qamoqda o'tkazgan misrlik islohotchi professor Saad Eddin Ibrohimga ko'ra, AQSh manfaatlarini diktatorlar emas, musulmon xalqi, arab xalqi bilan hamkorlikdagina himoya qilish mumkin, chunki diktatorlar bilan ittifoqda bo'lish o'rta va uzoq muddatda salbiy natijalarga olib keladi xolos.

Misr hukumati parlamentdagi eng yirik muxolif guruh - Musulmon birodarlar partiyasini ta'qib qilib kelgan, a'zolarini qamoqqa tashlagan. Guruh ko'p yillardan beri zo'ravonlikka qo'l urmagan bo'lsada. Biroq rasmiy Vashington o'zining mintaqadagi eng yirik ittifoqchisi, Misr hukumatini tanqid qilishdan o'zini tiygan.

Ibrohimning aytishicha, Turkiya, Indoneziya va Marokash kabi davlatlarda islomiy partiyalarga saylovlarda qatnashishga ruxsat berilgach, ular mo'tadil bo'lishga va demokratik normalarga rioya qilishga majbur bo'lib qolgan.

Obamaga xat yozgan guruh uning inauguratsiya nutqida musulmon dunyosiga qarata o'zaro hurmat haqida aytgan so'zlarini olqishlaydi.

Kaliforniya shtatidagi nufuzli Stenford universitetida Demokratiya va qonun ustuvorligi markazi rahbari Larri Daymond prezident Obama endi so'zlarini amalda isbotlashi zarur deydi.

"Oxir-oqibatda arab xalqlari davlat departamenti, davlat kotibi yoki prezidentning gapidan ko'ra, ishimizga qarab baho beradi," deydi Daymond.

Xalqaro tinchlik uchun Karnegi jamg'armasi xodimi Mishel Dannning aytishicha, Qo'shma Shtatlarda demokratiyani ilgari surish uchun yetarlicha vositalar bor.

"Boshqa davlatlar fuqarolari hayotini yaxshilash yo'lida AQSh xususiy diplomatiya, yordam dasturlari, rasmiy bayonotlarni ishga solishi mumkin."

AQSh Davlat departamenti matbuot kotibi Robert Vudga ko'ra, Yaqin Sharq bo'yicha umumiy siyosat qayta ko'rib chiqilmoqda va AQSh mintaqada demokratiyani olg'a surish rejasidan qaytmagan.

Obamaga ochiq xat tayyorlagan guruhning aytishicha, agar Qo'shma Shtatlar Yaqin Sharq va musulmon dunyosi xalqlariga inson huquqlari, fuqarolik va siyosiy huquqlarni qo'lga kiritishda yordam bersa, tarixda yaxshi iz qoldirgan bo'ladi.

NATO Markaziy Osiyo bilan faol hamkorlik tarafdori

himoyachi — Sun, 22 Mar 2009 23:49:18 GMT

NATO Markaziy Osiyo bilan faol hamkorlik tarafdori

Odil Ruzaliev Amerika Ovozi 19/03/2009

Kelasi oy Germaniya va Fransiyada Shimoliy Atlantika Harbiy Bloki, ya'ni NATOning 60 yilligi nishonlanadi. Yevropani Sovet Ittifoqi tahdididan himoya qilish maqsadida tuzilgan alyans bugunga kelib faoliyatini Yevropa tashqarisida ham olib bormoqda. Xususan Afg'onistonda. U yerda muvaffaqiyat qisman NATOning Markaziy Osiyo davlatlari bilan hamkorligiga ham bog'liq, deydi Amerika Ovozi bilan suhbatda AQSh Mudofaa universiteti professori Rojer Kangas.

NATO Markaziy Osiyo davlatlari bilan aloqani 1994 yilda o'rnatgan. Bir necha bor hamkorlikda harbiy mashg'ulotlar o'tkazilgan. Markaziy osiyolik ofitserlar Germaniyadagi Marshall markazida ta'lim olgan. Biroq haqiqiy hamkorlik 2001 yili Afg'onistonda Tolibonga qarshi urush ketidan boshlandi. To'rt yil o'tgach, O'zbekiston AQSh harbiylarini Xonoboddagi bazadan chiqarib yubordi. Yaqinda esa Qirg'iziston ham ulardan "Manas" bazasini olib qo'yishga qaror qildi.

"Bu qaror AQSh va NATOga qo'shimcha vazifalar yuklamoqda. Yuklarni Afg'onistonga yetkazish uchun yangi yo'nalishlar qidirish kerak. Rossiya va O'zbekiston o'z hududlaridan foydalanishga ruxsat bergan, ammo alyans bu bilan cheklanmasdan boshqa marshrutlarni ham ko'rib chiqadi," deydi xavfsizlik bo'yicha mutaxassis Rojer Kangas.

Uning aytishicha, NATOning Markaziy Osiyo davlatlariga qiziqishi ayni damda Afg'onistondagi operatsiyalar bilan bog'liq. Agar ulardan bu borada yordam olinmasa, qiziqish ham so'nadi, deydi Kangas.

""Manas" bo'yicha qaror qayta ko'rib chiqilishi ehtimoldan xoli emas. Har ikki tomon o'rtadagi kelishmovchiliklarni o'zaro muhokama qilib, ularga yechim topishi zarur. Ta'kidlash joizki, AQSh va Qirg'iziston ba'zi masalalarga turlicha qarab kelgan. Xususan ijara haqi, bazada sodir bo'lgan noxush voqealarga," deydi Kangas.

O'zbekistonning 2005 yil Andijon voqealaridan so'ng AQSh va Yevropa bilan sovuqlashgan munosabatlari ayni damda asta-sekin tiklanmoqda. Yevropa sanksiyalarni qisman bekor qilgan. O'zbekiston yaqinda uning hududi orqali Afg'onistonga yuklarning o'tishiga rozilik bergan. Ammo, deydi amerikalik mutaxassis, rasmiy Toshkent ilgarigidek hamkorlikka hozircha tayyor bo'lmasligi mumkin.

"O'zbekiston AQSh bilan strategik hamkorlik to'g'risidagi bitimdan ko'p narsa kutgan. Hujjat asosida Afg'onistondagi operatsiyalar va Xonobod bazasi bo'ladi deb o'ylamagan. Har ikki tomon bitimni o'zicha talqin qilgan. Shu sabab, fikrimcha, hamkorlikning oldingi bosqichiga qaytish hali erta. O'zbekiston NATO va AQSh bilan aloqalarini yaxshilashi mumkin, ammo bunga vaqt kerak," deydi Rojer Kangas.

Tahlilchining aytishicha, Rossiyadan farqli o'laroq, Markaziy Osiyo davlatlari NATOga tahdid sifatida qaramaydi va u bilan hamkorlik qilishga tayyor.

"Biroq," deydi Rojer Kangas, "mintaqa davlatlari hamkorlik ba'zi talablar asosida bo'lishini istamaydi. Masalan, NATO harbiy hamkorlikni inson huquqlari va siyosiy islohotlarga bog'laydi. Chunki xavfsizlik tushunchasi NATO talqinida kengroq ma'noga ega. Respublikalar esa ushbu talablarni davlat ichki ishlariga aralashish sifatida ko'radi," deydi tahlilchi.

Rojer Kangasning aytishicha, mintaqa davlatlariga Qozog'istonda bo'lgani kabi ko'p qirrali siyosat yetishmaydi. Rasmiy Ostonaning muvozanatni saqlay bilishi uning barcha davlatlar va tashkilotlar bilan aloqalari birday bo'lishini ta'minlaydi.

Shu hafta NATOning Markaziy Osiyo bo'yicha maxsus vakili Robert Simmons Qozog'istonga safar qilib, hamkorlikning yangi bosqichini muhokama qilgan.

Mo'tabar Tojiboyeva huquq va adolat uchun kurashayotgan jasur va mard faol

himoyachi — Sun, 22 Mar 2009 23:43:09 GMT

Mo'tabar Tojiboyeva – Amerika Qo'shma Shtatlar nazarida nafaqat mo'tabar ayol, balki o'z vatanida huquq va adolat uchun kurashayotgan jasur va mard faol.

"Amerika Ovozi" telestudiyasida mehmon bo'lgan Mo'tabar Tojiboyeva intervyuda Jasoratli ayol mukofotini o'z xalqiga bag'ishladi.

Sovrindor nazarida O'zbekistonda fuqaro jamiyati bor. Uning aytishicha hukumatning tinimsiz bosim va tazyiqlariga qaramay huquq va erkinlik uchun kurash davom etmoqda.

"Xalqaro hamjamiyat o'tgan uch oyda meni uch yuksak mukofot bilan taqdirlab, men singari huquq himoyasi yo'lida ter to'kayotgan insonlarni quvvatlashini ochiq ko'rsatdi",- deydi Mo'tabar Tojiboyeva.

Faol 2008 yilning iyun oyida qamoqdan ozod etilganidan beri inson huquqlari uchun Martin Ennals mukofoti va Fransiya hukumatining yuksak unvoniga hamda mana Amerika tomonidan jahonning yetuk ayollariga beriladigan oliy sovringa loyiq topildi.

"Qamoqda azob chekib o'tirganimda menga kuch bergan narsa shu bo'ldiki",- deydi Mo'tabar Tojiboyeva "odamlar mening nima uchun u yerda o'tirganim, taqdirim haqida "Amerika Ovozi", "Ozodlik" va BBC kabi axborot vositalari orqali ma'lumot olayotgan edi. Bu radiolarning roli katta, ular hukumatning qilmishlarini yoritadigan asosiy manbalar".

"Ularda chiqqan xabarlar hatto qamoqxonalarga yetib boradi. Odamlar ularga tayanadi, tinglaydi, Internetni ularni o'qiydi va haqiqatni o'rganadi",- deydi Tojiboyeva.

O'zbekiston qamoqxonalaridagi siyosiy mahbuslarni himoya qilish bugunning asosiy vazifasi, dedi huquq faoli.

AQSh Davlat departamentida qilgan nutqida Tojiboyeva Obama ma'muriyatidan panjara ortida o'tirgan muxolifatchi va faollar ahvoliga e'tibor berishni, "bu nohaq qamalgan" insonlarni erkinlikka chiqarish uchun harakat qilishni so'ragan.

Vashington nazarida O'zbekistonda tuzum juda repressiv va AQShning bu boradagi yillik hisobotda respublika uzviy haq-huquqlar muntazam poymol etiladigan jamiyat sifatida tilga olinadi.

Inson huquqlari "Ezgulik" jamiyati, Mo'tabar Tojiboyeva Vashingtonda bo'lib turgan paytda, O'zbekistonda fuqaro jamiyati faollarini birlashishga va mahalliy hamda xorijiy vakillarni bir davraga to'plab, e'tiborni qamoqdagi faollar va siyosiy mahbuslar taqdiriga qaratishga chaqirdi.

Mo'tabar Tojiboyevaning aytishicha uning boshchiligidagi O'tyuraklar Klubi bu taklifni quvvatlaydi va yuqorida tilga olingan masalalar yuzasidan muloqot va hamkorlikka tayyor.

AQShda ro'yxatdan o'tgan "Serquyosh O'zbekiston" koalitsiyasi ham "Ezgulik" ko'tarayotgan muammolarga qarshi birgarlikda kurashish tarafdori ekanini bildirgan. Ma'lumki, bu tashkilot asoschisi Sanjar Umarov qator moliyaviy jinoyatlarda ayblanib, 2006 yilda sakkiz yilga qamalgan. Tojiboyeva Vashingtonda Umarov haqida ham so'zlagan.

Mukofotdan oldin, aniqrog'i fevral oyidan boshlab, "Novosti Uzbekistana" gazetasi Mo'tabar Tojiboyevani Andijon voqealariga hissa qo'shganlikda, ularning ortida turganlikda ayblab, bir necha qismli maqolalar chop etgan.

"Novosti Uzbekistana" ning AQShdagi muxbiri Aydin Gudarzi o'z maqolalarida Mo'tabar Tojiboyevani firibgarlikda, radikal guruhlar bilan til biriktirganlikda, vatanini tashqi dunyoga sotib, G'arbdan mablag' undirganlikda, grant uchun o'zini bir jabrdiyda sifatida ko'rsatayotganlikda ayblaydi.

Faol bu tanqidlarga nima deydi? O'zbekistonga qaytishga qorqmaydimi?

Qonun va huquq haqida gapirganda, ularning ustuvor emasligiga faqat hukumat aybdormi? Qonunni hurmat qilish har bir fuqarodan boshlanmaydimi? O'zbekistonda xalqning siyosiy-huquqiy ongi bugun qay darajada?

Javoblarni yuqoridagi TV intervyudan olishingiz mumkin.

Suhbatni to'liq holda mana bu link orqali tomosha qiling .

Obama Eron bilan munosabatlarni yangi sahifadan boshlamoqchi

himoyachi — Sun, 22 Mar 2009 23:10:30 GMT

Obama Eron bilan munosabatlarni yangi sahifadan boshlamoqchi
Amerika Ovozi 20/03/2009

Prezident Barak Obama AQSh-Eron munosabatlarini yangilashga chaqirmoqda.

Rasmiy Tehron bu da’vatdan mamnun, biroq “Obama so’zlarini amalda isbotlasin”, demoqda.

Yevropa Ittifoqi nazarida bu qadam Eronni xalqaro davraga qaytarishi mumkin.

Mana bir necha yildirki Amerika-Eron aloqalari tarang. Prezident Obama yangi davrni boshlamoqda.

Har qanday dovonni diplomatiya, yaxshi so’z bilan yengish mumkin.

Qo’shma Shtatlar Eron va boshqa davlatlar bilan aynan shu usulda ish olib borishga tayyor, deydi Obama. Biroq Eron ham hissa qo’shishi kerak.

Do’q-po’pisa bilan ish bitmaydi. O’zaro hurmat va ishonch asosida gaplashish kerak, deydi AQSh rahbari.

Prezident dunyo ahli, jumladan, Eronni bahor ayyomi - Navro’z bilan qutlar ekan, umumiy qadriyatlar haqida to’xtalgan.

Farzandlar kelajagi, oila tinchligi, jamiyat ravnaqi, millatlararo totuvlik. Bular chegara tanlamaydi, deydi Obama. Har bir xalq mana shu haqda orzu qiladi.

Sobiq prezident Jorj Bush rasmiy Tehron bilan muzokara qilishdan bosh tortib, Eronni dushman davlatlar safiga qo’shgan edi.

Prezident Barak Obama Eronni kelajakni o’ylab ish tutishga chaqirmoqda. O’zaro almashinuv, hamkorlik va savdoni yo’lga qo’yish kerak, deydi u. Odamlar eski gina-kuduratni unutsa, qo’shnilar murosa qilsa, dunyo ham kengroq va xavfsizroq bo’ladi, deydi Obama.

Rasmiy Tehron bu so’zlarni olqishlagan. Biroq, deydi prezidenti yordamchisi Aliakbar Javonfikr, AQSh o’tmishdagi xatolarini to’g’rilab, Eronga nisbatan siyosatini tubdan o’zgartirishi kerak.

Guantanamodagi uyg'urlar yaqin kunlarda ozod etilishi mumkin

himoyachi — Sun, 22 Mar 2009 23:03:04 GMT

Guantanamodagi uyg'urlar yaqin kunlarda ozod etilishi mumkin
Navbahor Imamova Vashington 20/03/2009

AQSh Adliya vaziri Erik Xolderning aytishicha, 2001 yildan beri Guantanamoda saqlanayotgan uyg'ur mahbuslar taqdiri yaqin kelajakda hal etiladi va ular vaqtincha Amerikadan panoh topishi mumkin.

Aslida u yerda 22 nafar uyg'ur asir bo'lgan va hozirda ulardan 17 nafari qolgan. Besh nafari ikki yil oldin Albaniyadan boshpana olgan.

Advokatlar ularni Guantanamo singari inson oyog'i kam yetadigan bir joyda, tutqunlikda, hech qanday aybsiz qariyb 8 yildan beri o'tirgan, yorug' dunyoning biror nashidasini tortishdan mahrum insonlar sifatida tasvirlaydi.

"Hammasi prezident qo'lida. Biz adolatli qaror kutayapmiz",- deydi Sabin Uillett (Sabin Willett), olti asir nomidan gapirayotgan advokat.

Uch uyg'ur "AQShdan adolat kutmaymiz endi",- deya huquqiy himoyani rad etgan.

Afg'oniston va Pokistonda ushlangan uyg'urlarning gunohsiz ekani darrov ma'lum bo'lgan, deydi ikki uyg'urni himoya qilayotgan Jorj Klark (George Clarke).

Shinjondan chiqqani uchun Xitoy bu uyg'urlarning unga topshirilishini istaydi, ammo Amerika buni rad etgan. Vashington nazarida uyg'ur ozodlik harakatini yo'q qilishga urinayotgan Xitoy bu insonlarni qiynoqqa solishi, panjara ortiga tashlashi mumkin. Rasmiy Pekin ta'biricha esa bu asirlarga begunoh deb qarash noto'g'ri. Ular axir Tolibon hukmronligi davrida Afg'onistonga bekorga bormagan, ular ekstremist kuchlarga qo'shilgan, deydi Xitoy diplomatlari. Advokatlarning esa bunga javobi shunday:

"Tolibon davrida Afg'oniston vatangadolar maskani bo'lgan. Pasporti yo'q, boshpanasiz odamlar bu qonunsiz mamlakatda jon saqlagan. Uyg'urlar Xitoy zulmidan qochib Markaziy Osiyoga borsa, hukumatlar ularni tutib, rasmiy Pekin qo'liga topshirar edi",- deydi Sabin Uillett.

"Afg'onistonda yurgan ekan deb hammani asirga olish mumkin edi axir. Odamni qamoqda saqlash va sudlash uchun unga konkret ayb qo'yilishi kerak",- deydi u.

Advokat Jorj Klarkning aytishicha u himoya qilayotgan ikki uyg'ur afg'on-Pokiston chegarasida qabilalar tomonidan tutilib, terroristlar uchun mukofot taklif qilayotgan Amerikaga pullangan.

"Guantanamoda bunday omadsiz odamlar juda ko'p edi, hozir ham ancha. Noto'g'ri paytda noto'g'i joyda bo'lgan shaxslar",- deydi advokat Jorj Klark.

Bu himoyachilar AQShdan bu asirlarlarni darhol ozod etishni talab qilmoqda. Guantanamoning Iguana degan lagerida o'tirgan 17 uyg'ur hozirda advokatlari bilan telefonda gaplashishga, oilasi bilan bog'lanish imkoniyatiga ega.

Barak Obama prezident bo'lganidan beri qamoqdagi sharoit ancha yaxshilandi, deydi Sabin Uillett.

"Ular bir paytlar yolg'iz kameralarda saqlangan. Quyosh nurini ko'rmagan. Hozir lager ichida erkin harakat qila oladi. Bir-birini ko'radi, sport bilan shug'ullana oladi,"- deydi advokat.

Jorj Klarkning aniqlashicha uyg'ur mahbuslar qiynoqqa solinmagan. Ammo ozod etilishga haqli bo'lsa-da, borar joyi yo'q bu insonlar ruhan ezilgan. Sabin Uillett yaqinda kechgan bir suhbatni tasvirlaydi.

"Men himoya qilayotgan uyg'urlardan biriga qarab, menga haq to'lash haqida hech o'yladingmi deb so'radim. "Qanaqa haq",- deb javob qildi. "Haqim shuki",- dedim unga, "qamoqdan chiqsang, uyingga mehmonga chaqirasan. Uyg'ur taomlari juda shirin deyishadi. Rafiqang va bolalaring bilan tanishtirasan".

"Omading yo'q ekan, og'ayni, men bechorada na vatan, na uy, na xotin va na bola bor. Kelajakda bo'ladimi yo'qmi, xudo biladi",- dedi bu uyg'ur. Ana chiqarishadi, mana chiqarishadi deb yillab kutgan bu insonlar umidni boy bergan",- deydi Sabin Uillett.

Aslida yirik korporatsiya va firmalar huquqini himoya qiladigan bu advokatlar asirlarga tekin xizmat ko'rsatmoqda.

"Amerika bayrog'i hilpirab turgan joyda insonlar qiynoqqa solinayotganini eshitishim bilanoq Guantanamodagi asirlarni himoya qilishni o'z burchim deb bildim. Aybingiz odil sudda isbotlanmaguncha, siz begunoh insonsiz. Hatto aybdor deb topilsangiz ham o'z huquqingizga egasiz",- deydi Sabin Uillett.

Guantanamoda aslida 500 ga yaqin asir bo'lgan. Hozir ulardan 250 nafari qolgan va Amerika hukumati bir yil ichida ularning ishini birma-bir ko'rib chiqib, bu qamoqxonani yopish taraddudini ko'rmoqda.

Uyg'ur mahbuslar "aynan Amerikada yashashni istayman" deyayotgani yo'q. Qo'shma Shtatlar uyg'ur jamoasi katta Kanada, Finlyandiya yoki Shvetsiya kabi davlatlardan ularni qabul qilishni so'ramoqda.

Uyg’ur xalqi dunyoda davlatchilik uchun kurashib kelayotgan yirik etnik guruhlardan biri. Jahon bo’ylab 20 million atrofida uyg’ur bor.

Ularning 10 millionga yaqini Xitoy g’arbida - Shinjon Uyg'ur Muxotiyatida, uyg’urlar ta’biricha esa Sharqiy Turkistonda istiqomat qiladi.

Markaziy Osiyo va G’arb davlatlarida ham uyg’urlar millionlarni tashkil etadi.

Uyg’urlar din va madaniy jihatdan turkiy dunyoning bir qismi. Uyg'urlar "mustaqillik va erkinlik uchun kurashyapmiz" desa, rasmiy Pekin ularni bo’lginchilikda ayblaydi.

Farxodjon Salimov: Uzbekiston hukumati xalqdan nimani istaydi uzi ???

himoyachi — Thu, 19 Mar 2009 09:49:05 GMT

Farxodjon Salimov: Uzbekiston hukumati xalqdan nimani istaydi uzi ???

1- 2009-yil yanvar oyidan boshlab, Uzbekistonda dinga va dindorlarga qarshi siyosat yanada qattiqlashdi. Xamma shaxarlarda, Masjidlarning eshigida militsia xodimi quyildi. Ular, 17-yoshgacha bulgan maktab uquvchilarini masjidga kirishini man' qilishlik uchun quyilgan.

2- Maktablarda rumol uraydigan qizlarga yanada muomala qupollashdi. Rumolni diniy kurinishda emas, hatto milliy kurinishda ham qarshilik qilinayapti. Ularning boshlaridan rumollari qupol ravishda yulib tashlanmoqda. Bu muomala maktablarda juda qattiq qilinayapti, lekin kuchalarda ham yuq emas.

Uzbekiston hukumatiga mening xitobim..(Farxodjon Salimov)

Ey xodimlar! sizlarga nima bulgan uzi?!!

Uzbekiston prezidenti karimovdan bu holatni, qolaversa bundan ham xunuk holatlarnı kutsa buladi. Chunki u uzbek emas, yahudiydir. yahudiy millati islom va islom ahliga bundan yaxshi muomala qila olmaydi. Lekin sen Hokimlarga va boshqa xodimlarga nima buldi?? Uz millatingni shunchalik xurlasang.. Bir kun bu xudolaringdan ham navbat ketib, yaratgan zot uni jahannamiga tortar... Keyin sizlar kimga ibodat qilasizlar? va xalqning yuziga qanday qilib qaraysizlar??

Balkim shu kunda yana sizlar -biz majbur edik- deb uzlaringni oqlab, eng yaxshi musulmon bulib, xalqqa uzlaringni eng ogir kunlarni boshidan kechirgan mazlumlar qilib kursatarsizlar???

Yuq, sizlar or-nomussiz, xamelyonsimon, ob-havoga qarab uzgaradigan xalq xoini sizlar!!! Sizni bu qilayotgan xoinligingizni tarix hech qachon unitolmaydi... Bu mazlum xalqning qoni va kuz yoshi bilan bitilayotgan bu qora tarix, sizlarga to abad lanat uqimasmikan??!!!

Shu xatimni saytga chiqarishingizni iltimos qilardim.

Farxodjon Salimov

Pol Gobl: AQSh Rossiya ra'yiga qaramasligi kerak

himoyachi — Sat, 14 Mar 2009 13:23:59 GMT

Pol Gobl: AQSh Rossiya ra'yiga qaramasligi kerak
Odil Ruzaliev Amerika Ovozi 13/03/2009

AQSh va Yevropa Rossiya qudrati oshayotganidan xavotirda. Kremlning Markaziy Osiyoga ta'siri AQShning mintaqadagi siyosatiga pand berayotgani aytiladi. Ba'zi amerikalik mutaxassislar fikricha esa Rossiyaning imkoniyatlari cheklangan, u bilan hisoblashmay Markaziy Osiyoda faol siyosat yuritish mumkin. Ikki tomonlama aloqalarda baza kabi tor masalalar bilan cheklanmasdan kengroq mavzularda hamkorlikni yo'lga qo'yish kerak, deydi ular.

Sobiq Sovet davlatlaridagi vaziyat bilan yaqindan tanish amerikalik mutaxassis Pol Goblning aytishicha, Qo'shma Shtatlar so'nggi yillar ichida Markaziy Osiyoda katta xatolarga yo'l qo'ydi. Oq uy mintaqa respublikalariga alohida mustaqil davlatdek emas, Rossiya vassali sifatida qaragan. Buning natijasida avval O'zbekistondagi "Xonobod", endi esa Qirg'izistondagi "Manas" harbiy bazalari qo'ldan chiqarildi, deydi tahlilchi.

""Manas" bo'yicha qaror jahonda kuchlar muvozanati o'zgarib, Rossiya foydasiga og'moqda, AQSh siyosiy vaziyatni qo'ldan chiqarmoqda degan xulosaga olib bormasligi lozim. Rossiya qudrati so'ngan. U juda zaif. Unga global emas, mintaqaviy kuch sifatida qarash kerak. Markaziy Osiyo davlatlari Rossiya bilan emas, G'arb bilan yaqinlashishni istaydi," deydi Gobl.

Uning nazarida global iqtisodiy muammolar mintaqa davlatlarini Rossiyaga tobe qilib qo'ygan, chunki millionlab markaziy osiyoliklar Rossiyada ishlab, o'z mamlakati iqtisoyotiga hissa qo'shmoqda.

"Agar ertaga ular chiqarib yuborilsa, Qirg'iziston kabi davlatlarning holi voy bo'ladi. Nafaqat iqtisodiy, balki ijtimoiy tomondan ham. Yo'qsillik norozilik namoyishlari, tartibsizliklarga olib keladi," deydi Gobl.

Qirg'izistonning AQShdagi elchisi Zamira Siddiqovaning aytishicha, mamlakat tashqi qarzi ikki milliard dollarni tashkil etadi. Qirg'iziston uchun bu katta pul. Rossiya yordam qo'lini cho'zishga va'da bergan, deydi u.

"Rossiya qarzning bir qismidan kechishga, uzoq muddatli kredit berishga va ikki milliard dollarli sarmoya olib kirishga va'da bergan. Sarmoyaning katta qismi mamlakatda gidroelektrostansiyalar qurilishiga sarflanadi," deydi Qirg'iziston elchisi.

Pol Gobl Rossiya va'dasida turishiga ishonmaydi, ammo suv katta muammo ekanini tan oladi.

"21-asr suv uchun urushlar asri bo'ladi. Yana bir yildan so'ng Orol dengizi butunlay yo'qoladi. Suv uchun Markaziy Osiyoda katta tortishuvni hozirdan ko'rish mumkin. Orolning qurishi mintaqa ekologiyasi va salomatligiga katta zarar yetkazmoqda. Vaziyat nazorat ostidan chiqmasidan, ahvol yanada yomonlashmasidan oldin mintaqaga hozirdanoq yordam berish zarur," deydi u.

"Manas" bazasi masalasida elchi Zamira Siddiqova Qirg'iziston AQSh bilan bitimni ko'rib chiqishga tayyor, ammo AQShdan hali taklif tushmagan deydi.

Pol Goblning aytishicha, gap faqat "Manas" bazasini saqlab qolishda emas. Qo'shma Shtatlar Markaziy Osiyoda keng qamrovli siyosat olib borishi, ta'lim, atrof-muhit muhofazasi va siyosiy islohotlar bobida yordam berishi zarur. Agar Markaziy Osiyo beqaror bo'lsa, bu butun jahonga ta'sir qiladi, deydi amerikalik tahlilchi.

Pol Gobl: AQSh Rossiya ra'yiga qaramasligi kerak

himoyachi — Sat, 14 Mar 2009 13:22:23 GMT

Pol Gobl: AQSh Rossiya ra'yiga qaramasligi kerak
Odil Ruzaliev Amerika Ovozi 13/03/2009

Prezident Obama: AQSh harbiy qudratini boy bermaydi

himoyachi — Sat, 14 Mar 2009 13:13:42 GMT

AQSh harbiy qudratini boy bermaydi
Amerika Ovozi 13/03/2009

Prezident Barak Obamaning aytishicha, Qo’shma Shtatlar dunyoning harbiy jihatdan eng qudratli davlati degani nomini saqlab qoladi, biroq kuchlarini yangi sharoitga - g’ayrioddiy urushlarga tayyorlaydi.

AQSh, shuningdek, qurolli to’qnashuvlarni bartaraf etish maqsadida chet elga gumanitar yordam va maslahat beruvchi tizimni yaxshilamoqchi.

“AQShning harbiy qudratiga teng kela oladigan davlat yo’q”, - deydi prezident Obama, “va mamlakat bundan keyin ham ustunlikni saqlab qolishga bel bog’lagan”. Uning aytishicha AQSh o’z manfaatlarini himoya qilishga, dushmanni yengishga qaratilgan texnologik vositalarini yangilash uchun sarmoyani ayamaydi.

Biroq bugun Iroq va Afg’onistonda olib borilayotgan harbiy harakatlarni partizan urushi deb tasvirlash to’g’riroq bo’ladi. Dushman oddiy armiya emas, balki bosqinchi va terrorchilar. Yangi ma’muriyat Bush davrida bo’lgani kabi armiya va dengiz kuchlari safini kengaytirishda davom etmoqda.

“Bugun zamon va talablar boshqa”, - deydi AQSh rahbari. “Zobitlarni yangicha usulda tayyorlash, ularni o’zga xalqlar tili va madaniyati bilan yaqinroq tanishtirish, va ayniqsa AQShga ziyon yetkazmoqchi bo’lgan guruhlar taktikasi va maqsadlarini qunt bilan o’rganib chiqish zarur”.

Prezident nazarida AQSh kuchlari oldida bugun, ham jangarilarga qarshi kurash, ham urush zonalarida tinch aholi ko’ngliga yo’l topishdek murakkab vazifa turibdi. Avvalo qashshoqlik va qonunsizlik kabi urushni qo’zg’atuvchi omillarni yengish kerak.

“Dunyo yuzlashayotgan tahdid va muammolar AQSh yetakchiligisiz hal bo’lmaydi”, - deydi Barak Obama. Amerika harbiylari, deydi u, chet el armiyalari, xavfsizlik kuchlari bilan muntazam axborot almashish, aloqani mustahkamlash, birgalikda ishlash ahamiyatini yaxshi tushunadi.

Yaqin Sharqda tinchlik hozircha faqat bir orzu

himoyachi — Sat, 14 Mar 2009 12:52:29 GMT

Yaqin Sharqda tinchlik hozircha faqat bir orzu
Amerika Ovozi 12/03/2009

Barak Obama fikricha Yaqin Sharqda tinchlikni tiklamasdan turib qator xalqaro masalalarga barham berib bo’lmaydi. AQSh Davlat kotibasi Xillari Klinton ham mintaqa muammolari bilan jiddiy shug’ullanishga, Amerika siyosatini tubdan o’zgartirishga bel bog’lagan.

Barak Obama ishga kirishganiga endigina 2 oy bo’ldi va bu davr mobaynida Tashqi ishlar vazirasi Xillari Klinton, Yaqin Sharq bo’yicha maxsus vakil Jorj Mitchel va boshqa diplomatlar mintaqadagi ahvol bilan tanishib, yangi strategiya ustida ishlamoqda.

Parokanda xalqlar o’rtasida haqiqiy tinchlik o’rnatish uchun AQSh bor kuch-g’ayratini sarflashga tayyor, lekin yaqin orada olamshumul yangiliklarni kutmang.

Jon Kerri, AQSh Senatining Tashqi aloqalar qo’mitasi raisi deydiki, Bush davrida butun e’tibor Iroqdagi urushga qaratilib, mintaqadagi boshqa ziddiyatlar nazardan chetda, tinchlik rejasi ham rejaligicha qoldi.

“Yangi rahbariyat - Amerikaning Yaqin Sharqdagi rolini yangilash uchun noyob imkoniyat. Avvalo Isroil-Falastin mojarosi mintaqaviy muammo ekani va qo’shni davlatlar hamkorligisiz hal bo’lmasligini anglash zarur”, - deydi Jon Kerri. Uningcha Eron, Iroq, Suriya, Livan hamda tinchlik jarayoni bir-biriga chambarchas bog’liq masalalar.

Qo’shma Shtatlar Suriyani Xamas va Hizbulloh kabi jangari guruhlarni quvvatlayotganlikda ayblasada, ayni damda rasmiy Damashq bilan muloqot boshlagan. Bu to’g’ri qaror, deydi Robert Malli, xalqaro inqirozlarni o’rganuvchi guruh eksperti.

“Falastin birdamligi, Suriya va Eron bilan ochiq muloqot, Suriya-Isroil o’rtasida tinchlik muzokaralari bo’ladimi, Obama ma’muriyati bir paytning o’zida bir necha jabhada ish olib borib, do’stu-dushmanga qo’l uzatib, nazarimda, ko’proq narsaga erishadi”, - deydi Robert Malli.

Mintaqada o’zgarib borayotgan vaziyatni hisobga olganda, tinchlik hozircha faqat bir orzu. Isroilda bosh vazirlikka nomzod Benyamin Netanyaxu falastinliklar bilan tinchlik evaziga yer ajratishga qarshi. Falastinda raqib guruhlar koalitsion hukumat tuza olishi ham savol ostida.

Boshqa bir jabhada … Barak Obama Amerika harbiylarini Iroqdan vatanga qaytarish sanasini belgilagan. Eron bilan muloqotga ochiq ekanini aytib keladi.

“Mintaqa geosiyosatida yirik o’zgarishlar ro’y bermoqda”, - deydi senator Jon Kerri. Eron yadroviy xavfi kuchayar ekan, arab mamlakatlari Isroil bilan yaqinlashmoqda.

“Ikki yilcha ilgari bunday hamjihatlik haqida kim o’ylabti deysiz. Haqiqat shuki, Eronni yadro maqsadlaridan qaytarish - mintaqada barqarorlik garovi. Buni arab davlatlariga tushuntirib o’tirishning hojati yo’q”, - deydi senator.

Tahlilchi G’ayt al-Omari deydiki, Yaqin Sharqdagi siyosat va voqealar rivojida AQShning o’zi o’ta muhim rol o’ynaydi. Obamaning saylanishi bilan mintaqada ijobiy o’zgarishlar bo’lishiga umid bog’langan. Arab olimining aytishicha, Amerikadan adolatli yetakchilik, xolis vositachi rolini bajarish kutilmoqda.

Musulmon jamiyatlarini nopok siyosat qiynamoqda

himoyachi — Sat, 14 Mar 2009 12:43:40 GMT

Musulmon jamiyatlarini nopok siyosat qiynamoqda

Navbahor Imamova

Musulmon jamiyatlarida o’tkazilgan ommaviy so’rovlar shundan dalolat beradiki, aksariyat xalqlar iqtisodiy nochorlik, imkoniyatsizlik, qolaversa siyosiy-ijtimoiy erkinliklar cheklanganidan aziyat chekmoqda.

Shu bois, deydi “Amerika Ovozi” bilan muloqot qilgan mutaxassislar, G’arb davlatlari va jumladan Qo’shma Shtatlar, islom dunyosi bilan aloqalarni yaxshilash uchun oddiy insonlar dardiga quloq tutishi, muammo zaminida ularning e’tiqodi emas, nopok siyosat yotganini anglashi kerak.

Islomshunos olimlarning g’ashini keltiradigan masalalardan biri shuki G’arb bu din haqida nafaqat noto’g’ri tasavvurga ega, balki barcha musulmonlarni bir “qozon”da ko’radi. Nasroniylar bir-biridan farq qilganidek, musulmonlar ham turli davlatlarda turlicha qarash va madaniyatga ega.

Jon Espozito (John Esposito), jamiyatshunos olim, global izlanishlarga tayangan holda shuni bildiradiki, bir-birini tushunmagan xalqlar aybni dinga ag’darmasdan, aloqa qilish sirlarini o’rganishi kerak.

Dunyoda bugun bir milliarddan ortiq musulmon bo’lsa, ularning har biri islom va zamon haqida o’z tushunchasiga ega.

“Ularning barchasi, Amerika xavfsirayotganidek, bu davlatdan nafratlanmaydi. AQSh xalqiga emas, uning siyosatiga qarshilik kuchli xolos”, - deydi bu haqda kitob (Who Speaks for Islam? - Islom nomidan kim gapira oladi?) yozgan Jon Espozito.

Muammolar ortidagi sabablar

Markaziy Osiyoda tadqiqot olib borgan, masjidlarni kezib, namozxon-u imomlar bilan suhbatda bo’lgan Deyvid Montgomeri (David Montgomery), odamlar islomga o’zi istaganicha va bilganicha amal qiladi, deydi.

“Amerika”, - deydi u, “bu o’lka xalqlari bilan munosabatlarni kuchaytirmoqchi bo’lsa, o’z obro’si yoki nufuzi emas, umumbashariy manfaatlarga urg’u berishi kerak”.

Odamlar orasida yaxshi nom qozonish uchun, deydi olim, ularning dinidan kelib chiqqan holda emas, ular yuzlashayotgan muammolar yechimi uchun “biz nima qila olamiz”? degan ruhda siyosat yuritsin.

G’arb matbuoti sahifalarida islom dunyosi qoloq, kambag’al, savodsiz va dunyoqarashi tor; din va urf-odat bayrog’i ostida yashirinib, oldinga siljishga, amaliy qadam tashlashga jur’at eta olmaydigan; shaxs manfaatlari, xususan xotin-qizlar huquqlarini chetga surib, inson qobiliyati va salohiyatini cheklashga o’rgangan jamiyatlar sifatida aks ettiriladi.

Musulmonlar orasida ham, g’arbliklar orasida ham yuqoridagi ta’rifga qo’shiladigan va qo’shilmaydiganlar juda ko’p.

Ilm-ma’rifatli, iymon va idrokli fuqarolar ko’paysin desangiz, avvalo maorif va ta’lim sifatini oshirish kerak, deydi Jon Espozito. Musulmonlar ko’pchilikni tashkil etuvchi Indoneziya, Hindiston, Bangladesh singari davlatlarda savodsizlik katta muammo.

Islom Markaziy Osiyoda madaniyat bilan qorishib ketgan

Tahlilchilar nazarida Markaziy Osiyoda ko’pchilik o’zini musulmon farzandi deb bilsa-da, islom haqida yetarlicha bilimga ega emas. Lekin bu borada ilmiy adabiyotlar bor, o’quv dargohlari mavjud. Islom fan sifatida o’rgatiladi.

AQShning Emori Universitetida (Emory University) din va tinchlikdan dars beruvchi Deyvid Montgomeri fikricha masjid, diniy tashkilotlar va ulamolar jamiyatning bir qismi. Odamlar og’irini yengil qilayotgan bo’lishi ham mumkin. Ular siyosiy kuchga aylanmasligi, davlat o’rnini bosishga urinmasligi lozim.

Buning oldini olish uchun esa hukumat xalqqa xizmat qilishi kerak, toki davlat idoralari muammolarni hal qila bilsin.

Masalan, deydi Deyvid Montgomeri, O’zbekiston va Qirg’izistonda imomlar suv talashgan odamlarning orasida vositachilik qiladi. Vaholanki, suv yetishmovchiligini hal etish hokimiyatda o’tirganlarning vazifasi.

Kommunizm davrida islomga ochiq amal qila olmagan Markaziy Osiyoda, deydi Deyvid Montgomeri, milliy an’ana va udumlar diniy qadriyatlar bilan qorishib ketgan. E’tiqod har qanday jamiyatda ruhiy malham sifatida ko’riladi.

"Farg'ona vodiysi ekstremizm o'chog'i emas"

Aholisi zich va uch mamlakat oralig’ida joylashgan Farg’ona vodiysi, xalqaro maydonda ko’pincha diniy radikalizm o’chog’i deya tilga olinadi.

Vodiy hayotini yaqindan o’rgangan Deyvid Montgomeri bu ta’rifni tubdan rad etadi. Mintaqa aholisi iqtisodiy jihatdan qiynalayotganini ko’ra bila turib, bu vaziyatdan o’z shaxsiy manfaatlari uchun foydalanishga harakat qilayotgan kuchlarni ro’kach qilgan holda, butun mintaqani qoralash mantiqqa sig’maydi, deydi Montgomeri.

Hukumat, deydi u, ijtimoiy-iqtisodiy muammolar bo’lmasin desa, islohotlarga zo’r bersin.

Islomiy terrorizm?

“Islomiy terrorizm” terminiga qarshilik tobora kuchayib bormoqda.

Deyvid Montgomeri fikricha terrorizm, ektremizm va zo’ravonlik din yoki millat tanlamas ekan, yuqoridagi iboraga ham o’rin yo’q.

Bu ibora musulmonlardan xavfsirashga o’rgatadi xolos va bundan hech kim naf ko’rmaydi, deydi u.

Olim Amerikaning navbatdagi prezidenti Barak Obamaga shunday maslahat beradi: biror xalq bilan, xususan O’zbekiston va qo’shni davlatlar bilan aloqa qilganda, xoh hukumat, xoh fuqarolar bo’lsin, oshkora ish tuting. Niyat ezgu ekanini isbotlang.

Sayyora aholisining 20 foizini tashkil etuvchi musulmonlarning aksariyati, so’rovlar o’tkazilganda, o’z rahbarlarini irodasizlikda ayblagan, siyosiy-ijtimoiy illatlardan noligan. Markaziy Osiyo ham bundan mustasno emas.

Vatanda jinoyatchi, xorijda yurtining "sodiq o'g'loni" Navbahor Imamova

himoyachi — Sat, 14 Mar 2009 12:12:18 GMT

Vatanda jinoyatchi, xorijda yurtining "sodiq o'g'loni"

Navbahor Imamova
Vashington13/03/2009

"Amerikada o'qib, malaka oshirib ketgan o'zbekistonlik bugun vatanida - xalq dushmani". AQSh matbuotida shu mazmunda xabarlar chiqqan.

Gap 32 yoshli Abdulaziz Dadaxonov taqdiri haqida ketmoqda. U ekstremistik tashkilotga a'zolikda aybdor deb topilib, yaqinda sakkiz yilga qamaldi.

Dadaxonovni "Abdul" deb chaqirishga o'rgangan amerikalik do'stlari "nahotki"? deb so'ramoqda.

Vatanda jinoyatchi deb topilgan yigit amerikaliklar nazarida O'zbekistonning asl farzandi. Abdul Dadaxonov, deydi uni bilganlar, yurti uchun jonini berishga tayyor bola edi.

"O'zbekistonga "vatanimni rivojlantiraman" deb qaytgan edi. Ingliz tili markazi ochgan edi",- deydi Dadaxonovga mezbonlik qilgan amerikalik ona, Judi Skartvedt.

Skartvedtlar oilasi Abdulaziz Dadaxonovni Amerika hayoti bilan yaqindan tanishtirgan. Uni o'z o'g'lilaridek ko'rgan.

Abdul, deydi O'zbekiston haqida u bilan tanishmaguncha deyarli hech narsa bilmagan bu ayol, matbuot va diplomatlar qila olmagan ishni amalga oshirgan. U yashagan Konnektikut shtatini Markaziy Osiyo va uning yuragida joylashgan O'zbekiston bilan tanishtirgan.

"Xalq orasidan chiqqan diplomatlar deyishadi-ku, Abdul xuddi shulardan biri edi. Xalqining haqiqiy vakili. Yursa ham, tursa ham, vatani haqida so'zlardi. Men uning o'z xalqi tinchligiga raxna solishi mumkinligiga hech ham ishonmayman",- deydi Judi Skartvedt.

O'zbekistonda "Nurchilar" harakatiga a'zolikda ayblanib, Abdulaziz Dadaxonov qatorida yana to'rt kishi - Bahrom Ibrohimov, Davron Qobilov, Ravshanbek Favoyev and Botirbek Eshqo'ziyevlar ham qamoq jazosiga mahkum etilgan. Sud ularni "Irmoq" degan jurnal chiqarib, diniy radikalizm urug'ini sochganlikda aybdor deb topgan.

Abdulaziz Dadaxonov bilan AQShda yaqindan do'stlashgan va unga bu mamlakatda diniy, xayriya va umuman nohukumat tashkilotlar qanday ishlashini tushuntirgan ruhoniy Jon Kidd "bu yigit mag'rur va iymonli musulmon edi", - deydi.

"Abdul men boshqaradigan Cherkovlar Kengashida tajriba oshirgan. Juda halol, rostgo'y yigit edi. Amerika jamiyatida nohukumat tashkilotlar muhim rol o'ynashini ko'rib juda hayratlangan. "O'zbekistonga qaytsam kutubxonalar ochaman, ta'lim masalasi bilan shug'ullanaman" der edi. Bilishimcha, shunday qilishga uringan ham",- deydi Jon Kidd.

"Qayerga bormasin, o'zbek to'ni va do'ppisini olib yurar, ularni darrov kiyib yurti haqida gapira ketardi. O'zbekistonni targ'ib qilib, qancha-qancha kechalar uyushtirgan. "Bizda din madaniyatimiz bilan qorishib ketgan" der edi. Uning biror eksremistik harakatga a'zo ekaniga ishonish qiyin".

"Amerika Ovozi" bilan gaplashgan amerikaliklar O'zbekistonda bo'lmagan va u yerdagi vaziyat bilan asosan do'stlari va xalqaro manbalar orqali tanish. Abdulaziz Dadaxonov bilan muntazam aloqada bo'lgan odamlar.

2001-2004 yillarda, SOROS fondi yordamida Konnektikut (Connecticut) shtatidagi Feyerfild Universiteti (Fairfield University) biznes fakultetida o'qiganida, unga ilmiy rahbarlik qilgan Katerin Kidd sobiq talabasini ko'zida yosh bilan eslaydi.

O'zini Abdulaziz Dadaxonovning Amerikadagi onasi deb biladigan Judi Skartvedt esa "O'zbekiston xalqiga bir gapim bor" deydi:

"O'zbekistonda erkin, ochiq fikrlashga uringanlar tazyiq ostida ekanini bilaman. Abdul bizga sizning yurtingizning a'lo jihatlarini namoyish etgan. Uning bugungi taqdiri esa O'zbekiston hayotining eng tashvishli tomonlarini ochib bermoqda".

Abdulaziz Dadaxonov uylangan, farzandli. Feyerfild Universiteti uni magistraturaga o'qishga taklif etgan va O'zbekiston hukumatidan Dadaxonov ishini qayta ko'rib chiqib, ozod qilishni so'ragan. O'zbekiston rasmiylari masala yuzasidan lom-mim demaydi

Islom Karimovning O'zbekiston halqiga ko'rsatayotgan "karomati"

himoyachi — Thu, 05 Mar 2009 00:42:53 GMT

Islom Karimovning O'zbekiston halqiga ko'rsatayotgan "karomati".

Bemorni davolash uchun avval bemorning qanaqa kasal bilan og'riganligini aniqlash kerak.Quyida O'zbekiston respublikasining davlat sifatida og'ir kasalga mubtalo bo'lgani va bu bemorning kasaliga qo'yilgan "diagnoz" bilan tanishasiz.Tashhisni "Tinchlik fondi"(/www.fundforpeace.org) qo'ygan.

O'zbekiston muvaffaqiyatsiz davlatlar indeksi (failed states index) bo'yicha sobiq Sovet Ittifoqi davlatlari orasida yagona havotirli,beqaror(alert,unstable) davlatdir,Bunga ham Islom Karimovning siyosati tufayli erishildi.O'zbekiston bu ro'yhatda 26- o'rinni egallagan.Qo'shni davlatlar Tojikiston 38,Qirg'iziston39,Turkmaniston 46,Rossiya 72,Qozog'iston101 o'rinlarni egallab ogohlantirish(warning) guruhi davlatlari qatoriga kiritilgan(List of countries by Failed States Index. http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_Failed_States_Index) .Shu o'rinda o'quvchilarga O'zbekistonning o'rni to'g'risida yanada chuqurroq tasavvur bo'lishi uchun AQSH 160 o'rin bilan o'rtamiyona(moderate) davlatlar guruhidan,Yaponiya 163 o'rin bilan barqaror(sustainable) davlatlar guruhidan o'rin olganini aytish lozim. O'z o'zidan shunday savol tug'iladi:Nega O'zbekiston 26 o'rin bilan ahvoli havotir o'yg'otadigan davlatlar safiga tushib qoldi.Bu savolga O'zbekistonning ijtimoiy,iqtisodiy,siyosiy indikatorlarini analiz qilish orqali javob topamiz.

177

Norway

2.0

1.6

1.0

1.1

2.0

1.8

1.0

1.3

1.5

1.0

1.5

16.8

161

United States

3.5

4.0

3.2

1.0

5.5

2.3

3.0

1.8

4.2

1.3

2.0

1.0

32.8

101

Kazakhstan

6.2

3.6

5.2

4.0

6.5

6.0

7.7

5.5

6.8

6.5

7.8

6.6

72.4

Uzbekistan

7.7

5.4

7.1

8.6

7.7

9.3

6.8

9.2

9.0

9.2

6.3

93.4

1-ustun.Mamlakatning dunyo bo'yicha muvaffaqiyatsizlik darajasi bo'yicha tutgan o'rni.Albatta 1-o'rinda ahvoli eng og'ir davlat joylashgan.Bu davlat Somalidir.Ahvoli eng yahshi davlat bu Norvegiyadir.O'zbekiston esa 26-o'rindadir.

2-ustun.Mamlakatning nomi.O'zbekistonning dunyodagi o'rnini aniqroq tasavvur qilish uchun eng barqaror maqomiga ega bo'lgan Norvegiya,ogohlantirish maqomidagi Qozog'iston va havotirli maqomga ega bo'lgan O'zbekiston keltirilgan.

                                      Ijtimoiy(sotsial) indikatorlar.
3-ustun.Demografik bosim.O'zbekiston uchun bu ko'rsatgich-7,7.Shu erda o'quvchiga shuni eslatish lozimki ko'rsatkich qancha yuqori bo'lsa ahvol shunchalik yomondir.
4-ustun.Qochoqlarning ommaviy ko'chishi (boshqa davlatlarga) yoki mamlakat ichida aholining ommaviy ko'chishi.Bu ko'chishlar gumanitar halokatlarga olib kelishi mumkin.Bu ko'rsatkich O'zbekiston uchun 5,4.
5-ustun.Hokimiyatning zo'ravonlik siyosatidan nihoyatda norozi bo'lgan va o'ch olish yoki juda qayg'uda,tushkinlikdagi aholi guruhlari.Bu ko'rsatkich O'zbekiston uchun-7,1.Bu guruhlarga diniy ekstremizmda ayblanib hukumat tomonidan ta'qibga uchragan diniy oqim vakillari,loyiq(secular)muholifat a'zolari,andijon voqealari qatnashchilari,qashshoqlashgan aholi qatlamlari.
6-ustun.Doimiy ravishda hukumatning tayziqi tufayli muholifat vakillarining,ishbilarmon,inlellektual kishilarning vatanni tark etishi va chet elda diasporaning ko'payishi.Bu ko'rsatkich O'zbekiston uchun-7,1.

                                Iqtisodiy indikarorlar.
7-ustun.Aholi qatlamlari bo'yicha notekis iqtisodiy rivojlanish-8,6.
8-ustun.Keskin yoki jiddiy ravishda iqtisodiy pasayish-7,7.Bu ko'rsatgich o'zini hozirgi iqtisodiy pasayish davrida yaqqol namoyon qilishi mumkin.

                                   Siyosiy indikatorlar.
9-ustun.Davlat organlarining (hokimiyat) kriminallashuvi va buning natijasida qonuniyligini yo'qotishi-9,3.
10-ustun.Aholiga hizmat ko'rsatish sohalarining faoliyatini tinimsiz yomonlashuvi-6,8.Bularga maorif,sog'liqni saqlash,transport hizmati va aholini jinoiy guruhlardan himoya qilish kiradi.Bu hizmatlar ko'pincha hokimiyatdagi elitaga hizmat ko'rsata boshlaydi.
11-ustun.Qonun ustivorligining (rule of law) ta'minlanishini to'htab qolishi yoki ma'muriy usulda tatbiq qilinishi.Inson huquqlarining keng ko'lamda toptashishi-9,2
12-ustun.Havfsizlik hizmati "davlat ichida alohida davlat" maqomi darajasiga ko'tariladi-9,0.
13-ustun.Elitaning klanlashuvi.O'zbekiston rahbariyatida Samarqand Buhoro klanining aksariyat ustunligi-9,2.
14-ustun.Boshqa davlatlarning yoki tashqi siyosiy kuchlarning O'zbekistonning ichki ishlariga aralashuvi-6,3.

Ahvoli havotirli o'rinni egallagan O'zbekistonni barqaror Norvegiya bilan taqqoslasak O'zbekiston ijtimoiy,iqtisodiy,siyosiy indikatorlar bo'yicha Norvegiyaga nisbatan ancha yuqori ko'rsatgichlarga ega ekanligini,ya'ni ahvoli juda yomon ahvolda ekanligini ko'ramiz.Ayniqsa siyosiy indikatorlar bo'yicha ahvol juda harobdir.Bular davlat organlarining (hokimiyat) kriminallashuvi va buning natijasida qonuniyligini yo'qotishi-9,3, qonun ustivorligining (rule of law) ta'minlanishini to'htab qolishi yoki ma'muriy usulda tatbiq qilinishi.Inson huquqlarining keng ko'lamda toptashishi-9,2,havfsizlik hizmati "davlat ichida alohida davlat" maqomi darajasiga ko'tarilganligi-9,0,Elitaning klanlashuvi.O'zbekiston rahbariyatida Samarqand Buhoro klanining aksariyat ustunligi-9,2.

O'zbekistonning muvaffaqiyatsiz havotirli davlat sifatida o'rtamiyona(moderate) AQSH davlati bilan iqtisodiy krizislar vaqtida hokimiyat va aholi o'rtasidagi munosobatlarni ko'rib chiqamiz.O'zbekistonda aholining hukumat siyosatiga noroziligi kuchaygan paytlarda,masalan 1992 yilning yanvarida Toshkentda studentlar shaharchasida studentlarning ommaviy noroziligi militsiya tomonidan shafqatsiz bostirildi.Kamida 2 student otib o'ldirildi.2005 yil may oyida Andijon shahrida aholining ommaviy noroziligi kamida 750 kishining hukumat tomonidan otib o'ldirish bilan yakunlandi.AQSH da esa aholining hukumat siyosatidan noroziligi tinch ommaviy nomoyishlarga,ish tashlashlarga,ommaviy ahborot vositalarida keskin bahslarga sabab bo'ladi.AQSH erkin,demokratik mamlakat bo'lganligi uchun aholi o'z noroziligini ijtimoiy siyosiy faollikning oshishi bilan bildiradi.Bu faollik pirovardida tinch yo'l bilan erkin,demokratik saylovlar orqali hokimiyat almashuvi bilan yakunlanadi.Ya'ni AQSHda halqning hohish irodasi amalga oshadi.O'zbekistonda esa halqning ijtimoiy siyosiy faollashuvi hokimiyat tomonidan jazolanadi.Sababi Islom Karimov O'zbekiston konstitutsiyasini,halqini hurmat qilmaydi.
Shuning uchun O'zbekiston davlati-"bemor" havotirli maqomdan barqaror sog'lom davlatga aylanishi uchun erkin,demokratik mamlakatga aylanishi kerak.Buning uchun mamlakat erkinlashuvi va demokratlashuviga olib keluvchi siyosiy islohotlar o'tkazilishi kerak.Fuqaroviy va siyosiy erkinliklarni cheklovchi barcha qonuniy va ma'muriy cheklovlar bekor qilinishi kerak.Albatta siyosiy islohotlatning dastlabki qadamlari o'zgacha fikrlovchilarni ta'qib qilishni to'htatish:qamoqdagi huquqbonlar,jurnalistlar,muholif partiyalar vakillarini ozod qilish,inson huquq tashkilotlarini ,muholifat partiyalarni ro'yhatga olish va ularga erkin faoliyat yuritishi uchun sharoit yaratishdan boshlanadi.

Abdujalil Boymatov,O'zbekiston Inson Huquqlari Jamiyati sekretariatining a'zosi.

3-mart,2009 yil.

Mo'tabar Tojiboyeva AQShda yuksak mukofot sohibi

himoyachi — Thu, 05 Mar 2009 00:12:35 GMT

Mo'tabar Tojiboyeva AQShda yuksak mukofot sohibi
Amerika Ovozi 03/03/2009

AQSh hukumati jahonning olti ayolini "Mard Ayol" deb tan olib, ularni oliy mukofot bilan taqdirlamoqda.

Sovrindorlardan biri - Mo'tabar Tojiboyeva, o'tgan yili O'zbekistonda qamoqdan ozod etilgan faol.

Mukofot (Award for International Women of Courage) kelasi hafta Vashingtonda AQSh Davlat kotibasi Xillari Klinton tomonidan topshiriladi.

Tojiboyeva qatorida bu unvonga Afg'onistondan Vajma Farog', Malayziyadan Ambiga Shrinivasan, Rossiyadan Veronika Marchenko, Iroqdan Suad Abbos Salmon Allamiy, Gvatemaladan Norma Kruz, Nigerdan Xadichatu Mani va Yamandan Rim al-Numiriy ham munosib ko'rilmoqda.

Mo'tabar Tojiboyeva mamlakatda tanilgan huquq himoyachilaridan biri va hukumatni o'z xalqiga nisbatan shafqatsizlik va zulmda ayblab keladi.

2005 yil oktabrida O’zbekiston Jinoiy Kodeksining 16-bandi bo’yicha sakkiz yil qamoq jazosiga mahkum etilgan Mo’tabar Tojiboyeva o'tgan yilning iyun oyida muddatidan erta ozodlikka chiqarilgan edi.

Uning erkinlikka chiqarilishi o'shanda AQSh Davlat kotibi muovini Richard Boucherning Toshkentga tashrifiga to'g'ri kelgan edi.

Mo’tabar Tojiboyeva Marg’ilondagi “O’tyuraklar klubi” inson huquqlari tashkilotining raisi edi.

2005 yili Mo’tabar Tojiboyeva jahondagi 1000 nafar ayol qatorida tinchlik uchun Nobel mukofotiga ko’rsatilgan.

2008 yilning yozida esa u Martin Ennals nomidagi yillik xalqaro sovringa, sal keyinroq esa Fransiya hukumatining oliy mukofotiga ham sazovor bo'lgan edi.

Faollar: Huquqiy ahvolni tuzatish jamoatchilik qo'lida

himoyachi — Thu, 05 Mar 2009 00:10:16 GMT

Faollar: Huquqiy ahvolni tuzatish jamoatchilik qo'lida
Malik Mansur Amerika Ovozi 04/03/2009

Marg’ilondagi “O’tyuraklar klubi” inson huquqlari tashkiloti raisi Mo'tabar Tojiboyeva AQSh hukumatining "Mard ayol" xalqaro mukofoti bilan taqdirlanmoqda.

Jahonda jami olti ayol shunday sovringa loyiq topilgan.

Ular mukofotni kelasi hafta Vashingtonda o’tkaziladigan marosimda AQSh Davlat kotibasi Xillari Klinton qo’lidan qabul qiladi.

Inson huquqlari bilan shug’ullanuvchi xalqaro tashkilotlar O`zbekistonda mustaqil jurnalistlarga o’tkazilayotgan tazyiqdan tashvish bildirar ekan, mahalliy nodavlat tashkilotlar vaziyatni o’zgartirish uchun faoliyatni kuchaytirishi kerak deydi.

Markazi AQShda bo`lgan Jurnalistlarni himoya qilish qo`mitasining (Comittee to Protect Journalists) so’nggi bayonotida O`zbekiston tilga olinadi.

Unda mustaqil jurnalist Dilmurod Sayid va Kushodbek Usmonovni ozod qilish talab etiladi.
Andijonlik mustaqil jurnalist Kushodbek Usmonov bezorilikda ayblangan. Ayni paytda sud jarayoni ketmoqda.

Ma'lumotlarga ko'ra, Usmonov huquq-tartibot organlari faoliyati haqida tanqidiy maqola chop etgan.

“U kishi ko'p maqolalar yozgan, bu maqolalar gazeta, jurnallarda bosilgan. Ustidan tuhmat qilishayapti”, - deydi Kushodbek Usmonovning turmush o'rtog'i.

So'nggi tazyiqlardan keyin O’zbekistonda Vijdon tutqinlarini ozod qilish qo’mitasi xalqaro jamoatchilikka murojaat qilgan edi. Unda qamoqdagi 9 jurnalistni ozod etishda yordam so’raladi.

O'zbekiston hukumatiga, xalqaro jamoatchilikka bunday murojaatlar takror va takror yuborilgan, biroq samarasi kuzatilmagan.

Sharhlovchilar fikriga ko'ra, bosimlar O'zbekiston-G'arb aloqalari bir qadar iliqlashgan pallada kuchaygani xavotirli.

Vijdon tutqinlarini ozod qilish qo`mitasi rahbari Bahodir Nomozovning aytishicha, tazyiqlar to`xtashi uchun ichkaridan faolroq harakat qilish kerak.

“Murojaatimizga ko’plab tashkilotlardan javoblar oldik, lekin natijaga erishish uchun ichkarida biror harakat bo`lishi kerak. O`zimizdagi jurnalistlar bu murojaatni qo`llab-quvvatlashi kerak. Ichkaridan harakat bo`lmasa, tashqaridan bir natijaga erishish qiyin”, - deydi Nomozov.

So`nggi yillarda o`nlab mustaqil jurnalistlar, huquq himoyachilari O`zbekistondan chiqib ketishga majbur bo`ldi.

Shoir Yusuf Juma, huquq himoyachisi A’zam Turg’unov, mustaqil jurnalist Solijon Abdurahmonov birin-ketin turli ayblar bilan qamoqqa tashlandi.

Ochiq tanqidiy maqolalari bilan jamoatchilikka tanilgan jurnalistlardan yana biri, Dilmurod Sayid ta`magirlikda ayblanib, hibsga olindi.

Dilmurod Sayid qamoqxonadan chiqargan xatida o’ziga nisbatan ayblovlar soxta ekanini jamoatchilikka yetkazishni so`raydi.

“Bu xat hozir menda turibdi”, - deydi “Ezgulik” inson huquqlari jamiyati vakili Abdurahmon Tashanov.

O`zbekiston Oliy sudi giyohvand moddalar savdosida ayblanib, 10 yilga qamalgan mustaqil jurnalist Solijon Abdurahmonovning ishini qayta ko`rish uchun Qoraqalpog`iston Oliy sudiga qaytargan.

“Ish avval qonunlar buzilgan holda ko`rilgan edi. Lekin hozirch aynan nimalarga bog`liqligini aniqlay olmadim. Fevral oyida akamni uyidagilari ham, men ham ko`rib keldik. Ahvoli yaxshi, agar biz ko`rgandan keyin biror kor-hol bo`lmagan bo’lsa”, - deydi Solijon Abdurahmonovning ukasi Bahrom Abdurahmonov.

Tashanovning aytishicha, bosimlar muxolif fikrini ochiq atymagan faollarni ham chetlab o'tmayapti.

“U xatida men hech qachon davlatga qarshi bo`lmaganman, prezident siyosatini qo`llaganman, Qishloq farovonligi yili munosabati bilan maqolalar e`lon qilganman, deb yozgan. Lekin bular inobatsiz qolgan. Kattaqo`rg`on qamoqxonasiga borgan ota-onasiga issiq kiyim kiygizishga ham ruxsat berishmagan”, - deydi Tashanov.

Amerika- O'zbekiston aloqalarida inson huquqlari hamon nozik masala

himoyachi — Mon, 23 Feb 2009 19:46:34 GMT

Amerika- O'zbekiston aloqalarida inson huquqlari hamon nozik masala
Shohruh Hamro Amerika Ovozi 23/02/2009

Huquq himoyachilari nazarida Markaziy Osiyo yaqindagina ishga kirishgan prezident Barak Obamaning tashqi siyosati uchun sinov maydoni.

AQSh Afg'onistonda olib borayotgan urushning talab va ehtiyojlari mintaqadagi avtokratik hukumatlar, jumladan O'zbekiston bilan yaqinroq hamkorlikni taqozo etadi.

Xavotir shundaki, deydi faollar, xavfsizlik va siyosiy manfaatlar inson huquqlari masalasini yana chetda surishi mumkin. AQSh havo kuchlari mintaqadagi yagona bazasidan, ya'ni Qirg'izistondagi Manas aerodromidan chiqarilayotgani shu kunlarda G'arb matbuotida keng yoritilmoqda.

Baza Afg'onistonga yuk yetkazish uchun o'ta muhim tranzit nuqtasi edi. Vashington, tabiiyki, alternativ yo'llarni izlab, Qirg'izistonga qo'shni davlatlarga murojaat qilgan.

Amerika harbiylariga ko'ra O'zbekiston, Tojikiston va Qozog'iston bu masalada AQSh bilan hamkorlikka tayyor.

Obama ma'muriyati xususan O'zbekiston bilan aloqani tiklar ekan, inson huquqlari himoyasi borasida yetakchilikni qayta qo'lga olish va'dasini unutmasin, deydi Human Rights Watch tashkilotining Yevropa va Markaziy Osiyo masalalari bo'yicha direktor o'rinbosari Reychel Denber.

"Obama qanday katta umidlar bilan saylangan bo'lsa, uning ishlariga shunchalik yuqori o'lchovda baho beriladi. Ham ichki, ham tashqi siyosatda inson huquqlariga e'tibor bundan mustasno emas. Xalqaro hamjamiyat unga ishonch bilan qaramoqda", - deydi Reychel Denber.

Xalqaro tashkilotlar O'zbekiston va Turkmaniston hukumatlarini so'z erkinligi, diniy, siyosiy erkinliklar bo'yicha dunyodagi eng repressiv tuzumlar deb baholaydi.

Har ikkisida matbuot hokimiyatning targ'ibot quroli, korrupsiya hayotning ajralmas qismi, rahbarlar oddiy xalq fikriga o'ta befarq.

Human Rights Watch Turkmanistonga 1999 yildan beri kiritilmaydi. Uning O'zbekistonda qayta ish boshlashi to'g'risidagi ariza rad etilgan.

"Bugungi kunda", - deydi Human Rights Watch vakili Mariya Lisitsina, "O'zbekiston va Turkmaniston kabi mamlakatlarga chetdan bosim o'tkazilmasa biror o'zgarish bo'lishini kutish qiyin. Chunki yuqorida o'tirganlar oddiy xalq oldida zarracha ham javobgarlik sezmaydi". Tashqi bosim, deydi Lisitsina, bu mas'uliyatni rahbarlarga eslatib turadigan vositadir.

Lekin tarix shundan saboq beradiki, Yevropa Ittifoqi va AQShning dunyodagi har bir davlat bilan munosabatlarida ko'pincha xavfsizlik va iqtisodiy manfaatlar ustun keladi. Deylik, AQSh har yili Misr, Saudiya Arabistoni, Pokiston va Xitoydagi huquq ahvolini tanqid qilsa-da, aloqalar ancha iliq.

Turkmanistonlik huquq faoli, hozirda Avstriyada boshpana olgan Farid Tuxbatullin deydiki, uning gazga boy vataniga nisbatan siyosatni ham energetik manfaatlar belgilashi achinarli hol.

"Yevropa Ittifoqi Turkmaniston gaziga qiziqish bildirib keladi. Xususan gaz ta'minoti bilan bog'liq so'nggi mojarolar tufayli Yevropa Rossiyani chetlab o'tgan alternativ yo'llarni qidirishga tushgan. Vashington ham Eron va Afg'onistonga chegaradosh hamda bugun tashqi dunyoga ochilgan Turkmanistonni yaqinroq hamkorlikka chorlayapti. Siyosiy-iqtisodiy hamkorlik to'g'risida gap ketganda erkinlik va demokratiya g'oyalari kun tartibidan tushib qolsa ajabmas", - deydi Farid Tuxbatullin.

Dunyo bo'ylab erkinlik darajasini o'rganadigan Freedom House, ya'ni Ozodlik Uyi tashkilotining yillik hisobotida Turkmaniston va O'zbekistonga eng past baho berilgan. Andijon voqealari ketidan O'zbekistonga qo'yilgan xalqaro sanksiyalar bir necha huquq faolini ozod etishdan boshqa natija bergani yo'q. Rasmiy Toshkent bu tashkilotlarni ko'r-ko'rona tanqidda ayblaydi.

Freedom House tashkilotida Markaziy Osiyo dasturlari bo'yicha tahlilchi Baxtiyor Nishonov fikricha fuqarolar o'z huquqini anglab yetishi oldinga siljishning muhim shartlaridan biri.

"Inson huquqlari bu demokratik madaniyatning kichik bir qismi. Buni odamlarga qanday o'rgatishimiz mumkin? O'zbekiston konstitutsiyasini oling. Aholining necha foizi uni qo'liga olib o'qigan? Shundan boshlash kerak",- deydi Nishonov.

:Chunki bosim har doim qandaydir negativ kontekstda qo'llaniladi. Har bir kishi jamiyat sifatida emas balki bu meni o'zimni huquqim, men bu borada nima qilishim mumkin degan savolni bersa, o'sha [o'zgarish tomon] bosim bo'ladi",- deydi mutaxassis.

"Amerika Ovozi" bilan suhbatlashgan mutaxassislar fikricha G'arb Markaziy Osiyoga islohotlar haqida gapirish bilan birga huquq himoyasida turgan faollarni ham qo'llab-quvvatlashi lozim. Mamlakat taraqqiyoti fuqaro jamiyati ravnaq topishi bilan chambarchas bog'liq.

Huquq faoli Dilmurod Sayid qamoqqa olingan

himoyachi — Mon, 23 Feb 2009 19:41:16 GMT

Dastlabki ma`lumotlarga ko`ra, jurnalist Dilmurod Sayid ta`magirlikda ayblanmoqda.

Malik Mansur Amerika Ovozi 23/02/2009

U avval “Advokat press” gazetasida bosilgan “Yo’q haqida badiha” nomli tanqidiy maqolasi uchun ishdan haydalgan edi.

Keyingi paytlarda Dilmurod Sayid “Ezgulik” inson huquqlari jamiyatining a`zosi sifatida faoliyat yuritayotgan edi.

Turmush o'rtog'i Barno Jumanovaning aytishicha, faol yakshanba kuni, 22 fevralda, uyidan olib ketilgan.

“Uyga kelganimizdan keyin eshikdan avval men, keyin qizim kirdi. U kishi kirmoqchi edi, kimdir kelib yoqalaridan ushlab tortib olib ketdi. Qizim yig`lab qoldi. Orqalaridan yugurib chiqdim. Kimsan, desak, men bilan yurasan, deydi. Olib ketdi kuch bilan, xuddi jinoyatchini ushlagandek”, - deydi Barno Jumanova.

“Ezgulik” inson huquqlari jamiyati vakili Abdurahmon Tashanov Dilmurod Sayid qo’lga olingandan so’ng u bilan gaplashishga muvaffaq bo`lgan.

Faol Samarqand viloyati prokuraturasi tomonidan hibsda saqlanmoqda. Unga nisbatan O’zbekiston jinoyat kodeksining 165-moddasi, 2-bandiga muvofiq ish qo'zg'atilgan.

"Jamboylik Marg'uba Jo'rayeva degan ayol mahalliy amaldorlardan ta'magirlik yo'li bilan 10 ming dollar pora olayotganda qo'lga olingan. O'sha ayol bu ish Dilmurod Sayidning ko`rsatmasi bilan bo'layapti deb aytgan. Shunga ko'ra, kecha tunda Samarqand viloyatini IIB xodimlari uni ushlab Samarqandga olib ketishgan”, - deydi Abdurahmon Tashanov.

Dilmurod Sayid Samarqand viloyatidagi bir necha fermer huquqini himoya qilish bilan shug`ullangan. Ularning ishonchli vakili sifatida huquq- tartibot organlariga ariza bilan ham chiqqan.

Uning Internetda chiqqan tanqidiy maqolalari ketidan yer savdosi bilan shug'ullangan amaldor ustidan jinoiy ish ham qo'zg’atilgan.

Barno Jumanova "erimga tuhmat qilishyapti" deydi.

“Dilmurod aka arizachi-fermerlarga ishonchli vakil bo’lib yo’l-yo’riq ko`rsatgan. Ular yozishgan, texnikamiz yo`q, u narsa, bu narsa yetishmaydi, deb. Keyinchalik bu ishning orqasidan noqonuniy sotilgan yerlar ham ochilib ketdi. Ular pitirlab yugurib qolishdi. Dilmurod akaga nisbatan qasddan shu ishni uyushtirishmoqda”, - deydi u.

Abdurahmon Tashanov ham shu fikrda.

“Tuman miqyosida bir necha amaldorga nisbatan jinoiy ish ochilgan. Dilmurod aka shu ish orqasidan viloyatdagi katta amaldorlar bilan ziddiyatga borib qolgan ekan. O’shalarning buyurtmasi deb hisoblayapti. Undan tashqari men ko`rsatma bergan ayol Marg`uba Jumayevani shaxsi bilan ham qiziqdim. Menga aytishlaricha, avvaldan IIB xodimlari bilan hamkorlikda ishlagan. Ko`plab provokatsion ishlarning boshida turgan ayol ekan”, - deydi Abdurahmon Tashanov.

O'zbekistonda inson huquqlari masalasini ko'tarib chiqqan jurnalistlar ilk bor tazyiqqa uchrayotgani yo'q.

O’tgan yili mustaqil jurnalist Solijon Abdurahmonov giyohvand moddalari savdosida ayblanib, 10 yil qamoq jazosiga hukm qilingan edi. Huquq himoyachilar nazarida Solijon Abdurahmonov jurnalistlik faoliyati uchun qamalgan va u iydirma ayblovlar qurboni.

Ayni paytda Toshkent shahar sudida “Irmoq” va “Yetti iqlim” nashrlarida ishlagan bir necha jurnalist ustidan sud jarayoni ketmoqda.

Jurnalistlar noqonuniy diniy guruhga aloqadorlikda, “Nurchilar” diniy oqimi g’oyasini targ’ib qilishda ayblanmoqda.

Jurnalistlarni himoya qilish xalqaro qo`mitasi hisobicha O’zbekistonda 6 jurnalist qamoqda. Mahalliy faollar fikricha esa aslida panjara ortida o'tirgan qalamkashlarning soni 10 dan oshadi.

Paxtaga talab past, O'zbekiston eksportni kamaytiradi

himoyachi — Thu, 19 Feb 2009 20:30:17 GMT

Paxtaga talab past, O'zbekiston eksportni kamaytiradi
Navbahor Imamova Amerika Ovozi 19/02/2009

Bu yil jahon bo'ylab paxta savdosi 21 foizga pasayadi. Paxta bo'yicha xalqaro maslahatlashuv qo'mitasi (ICAC) berayotgan ma'lumotlarga ko'ra, bozorga chiqariladigan mahsulot miqdori 6,6 million tonnadan oshmaydi.

Eng yirik eksportchi AQSh 12 foiz, 2-o'rindagi Hindiston va 3-o'rindagi O'zbekiston esa o'tgan yilga qaraganda 40 foiz kamroq paxta sotishi kutilmoqda.

Paxtaning eng katta xaridori – Xitoy bu yil 1,5 million tonna oq oltin sotib olmoqchi xolos. Vaholanki 2008 yilda qariyb 3 million tonna import qilgan. Bu yil, mutaxassislar taxminicha, paxtaning bir kilosi jahon bozorida 1,2 dollardan oshmaydi.

Terri Taunsend (Terry Townsend), Vashingtonda asoslangan bu xalqaro tashkilotning ijrochi direktori deydiki, jahon bozorida oq oltinga talab pasaygan.

"Bu albatta O'zbekiston, Afrika g'arbidagi davlatlar, Janubiy Amerika mamlakatlari uchun shumxabar… Bu degani iqtisod va turmush zarar ko'radi. Paxtaga talab pasayganining asosiy sababi oddiy: global inqiroz paytida odamlar pulni ayab, uni kiyim-kechak emas, asosan oziq-ovqatga sarflaydi".

Bu yil paxta hosili jami 23,4 million tonnani tashkil etsa, deydi Teri Taunsend, kelasi yillar ichida bu ko'rsatkich yanada pasayadi.

Qurg'oqchilik avj olib, ob-hayot taqchil ekan, millionlab dehqonlar ko'p suv talab qiladigan paxtani tashlab, boshqa ekinlarga o'tmoqda.

43 davlat a'zoligidagi xalqaro qo'mita O'zbekiston bilan yaqindan hamkorlik qiladi. Eksport daromadining 60 foizi paxtadan tushadigan respublika unga 1992 yilda kirgan. "Hukumat bilan doimiy muloqotdamiz", - deydi Terri Taunsend, muassasa rahbari.

"Biz asosan O'zbekiston Tashqi savdo va sarmoya vazirligi bilan ishlaymiz, chunki paxta eksporti ular qo'lida. Bu davlat olimlari bilan hamkorligimiz bor. Mamlakatda nodir izlanishlar olib boriladi va biz, paxta bilan bog'liq ma'lumotni bir yerga to'plovchi tashkilot, bu tadqiqotlardan boxabar bo'lib turishni istaymiz".

Qo'mita shuni ham biladiki, G'arbda O'zbekiston paxtasi tilga olinganda, jamoatchilik - bolalar ekspluatatsiyasi, majburiy mehnat, qora terga botib yetishtirgan paxtasi rohatini ko'rmayotgan dehqonlarni ko'z oldiga keltiradi.

O'tgan yildan boshlab Yevropa va AQShda ayrim yirik savdo tizimlari o'zbek paxtasidan ishlangan mahsulotlar sotmaslikka qaror qilgan.

O'zbekiston hukumati a'zolari masalani izohlashdan bosh tortadi. 2008 yili bolalar huquqlarini kafolatlovchi yangi qonun kuchga kirgan. Lekin, deydi jizzaxlik dehqonlardan biri, amalda oq oltin baribir yosh avlod qo'li bilan teriladi va paxtakor ular mehnatidan foydalanishga majbur.

"Endi bu chetdanmi yoki o'zlarining insofi bilanmi, (hukumat) shunaqa bir qaror chiqardi. Lekin ertaga bu qog'ozdagi gap qoladi-yu, olib chiqinglar deyiladi. Agar bolalar termasa, paxtani teradigan odamning o'zi bo'lmaydi. Studentlarni ham chiqaradi, o'quvchilarni ham. Chunki paxta dalada yotaveradi, kerak ham bo'lmaydi unda",- deydi dehqon.

Yana bir fermerning aytishicha esa ishsizlik va yetishmovchilik zamonida ozgina bo'lsa-da pul topish uchun bolalar ham ter to'kishga majbur.

"Qishloqlarda aholi juda qashshoq yashaydi-da. Shu sababli bor-ku, odamlar paxta terimiga o'z ixtiyori bilan chiqib ketadi. Ularning oyog'iga narsa olish kerak, egniga olish kerak. O'quv qurollari deydi, baribir ota-onaga bu narsa juda og'ir…"

Jahon Banki bugun O'zbekistonda qishloq xo'jaligini takomillashtirish, jumladan yer islohoti bo'yicha dasturlar olib bormoqda. Paxta bo'yicha xalqaro maslahatlashuv qo'mitasi nazarida kelajakda vaziyat yaxshilanishiga umid bor.

Terri Taunsend hukumatga paxta sanoati uchun mas'ul alohida idora tuzishni maslahat beradi.

"Paxta yetishtirishdan tortib uni sotishgacha… O'zbekistonda bu sohani isloh qilish payti yetgan. Respublikada oq oltin hamon Sovet davridan qolgan tizim asosida yetishtiriladi. Kvotalarni yo'q qilish kerak. Dehqon uni majburan emas, xohlagani uchun va xohlagan miqdorda eksin".

O'zbekistonda har yili 1 400 000 gektarga yaqin maydonda paxta ekilar edi. Bu yil paxtazorlar 100 000 gektarga qisqarishi kutilmoqda. Dehqonlar esa rasmiy va norasmiy bosimlardan to'yib ketgan. 80 gektargacha yerni ijaraga olmasangiz, deydi ular, siz fermer emassiz.

"Paxta milliy boyligimiz deyishadi, lekin o'sha milliy boylik kimlarningdir cho'ntagiga kirib ketayapti", - deydi "Amerika Ovozi" bilan so'zlashgan paxtakorlardan biri.

"Agar boyligimiz kimlarning cho'ntagiga kirmay, tizim to'g'ri isloh qilinsa, paxta xom-ashyosi to'g'ri taqsimlanganida sharoitimiz bu darajaga yetib bormasdi. Ahvol kundan-kunga og'irlashib borayapti. Yer sho'rlanib ketgan. Uni yuvosh kerak, tozalash kerak".

Paxtakorlar, mahsulotni sotuvchi va xarid qiluvchi davlatlar nomidan gapiradigan xalqaro qo'mita ta'biricha dalada kimlar ishlashini o'sha jamiyatning o'zi muhokama qilishi va hal qilishi kerak.

"Oq oltin yetishtiradigan har bir yurtda uni qo'lda terayotganlar ko'p, bolalarni ham uchratasiz",- deydi Terri Taunsend.

Ammo ular oilasi paxta ekkani, yordam berish uchun, no topish uchun dalaga chiqadimi yoki maktablar yoppasiga yopilib hamma paxtaga haydalganmi?

Tahlilchilar: AQSh va NATO Sovet tajribasida saboq olishi kerak

himoyachi — Thu, 19 Feb 2009 17:04:25 GMT

Tahlilchilar: AQSh va NATO Sovet tajribasida saboq olishi kerak
Amerika Ovozi 14/02/2009

Sovet qo’shinlari Afg’onistondan chiqqaniga 20 yil to’ldi. 9 yillik kampaniya Sovet Ittifoqi mag’lubiyati bilan tugagan.

Afg’on urushi fahriylari fikricha, Afg’onistonda xizmat qilayotgan AQSh va NATO askarlari sobiq Sovet tarixidan saboq olishi mumkin.

1989 yil 15 fevralida Sovet qo’shinlarining Afg’onistondagi qo’mondoni general Boris Gromov Afg’oniston va O’zbekistonni bog’lovchi Do’stlik ko’prigi orqali mamlakatni tark etgan.

1979 yil dekabrida boshlangan harbiy operatsiya bir necha yilga cho’zilib, 15 ming Sovet harbiysi, maslahatchisi va mutaxassisi hayotiga zomin bo’ldi.

General Gromovning aytishicha, Afg’onistondagi siyosiy muammolarni harbiy yo’l bilan hal qilib bo’lmaydi.

Masalaga kuch bilan yondashib bo’lmaydi. Qo’shinlarni xoh oshiring, xoh kamaytiring, foydasi yo’q. Avvalambor, afg’onlar o’zaro kelishib olishlari zarur, deydi rus generali.

Sovet Ittifoqi oldida Afg’onistonda harbiy g’alabaga erishish emas, balki mamlakatning Sovet davlatiga moyil rahbarlariga qoradori savdosiga qarshi kurashda, mamlakat orqali o’tgan quvurlarni hamda yo’l va shaharlarni terrorchilardan himoya qilishda yordam berish vazifasi turgan, deydi Gromov.

Qo’shma Shtatlar va qator boshqa davlatlar Gromov ko’rsatgan sabablar safsata deb, Sovet Ittifoqi o’z ta’sir doirasini kengaytirish maqsadida Afg’onistonni bosib olgan deydi.

Mustaqil kuzatuvchilarga ko’ra, u paytda qoradori Sovet Ittifoqiga o’tmagan va uning Afg’onistonda himoyaga muhtoj quvurlari bo’lmagan.

Sovetlarga qarshi kurashgan jangarilar mujohiddin deb atalib, qurollarning katta qismini AQShdan olar edi.

Oradan yillar o’tgach esa mujohidlar Tolibon safiga qo’shilib, xuddi shu qurollar bilan AQSh kuchlariga qarshi urush qilmoqda.

Moskvalik mustaqil tahlilchi Pavel Felgenxauerning aytishicha, toliblar, mujohidlardan farqli o’laroq, chet el hukumatlaridan qurol olayotgani yo’q.
Unga Pokiston ichidagi ba’zi guruhlar va al-Qoida yordam bermoqda, deydi Felgenxauer.

Ularga ko’ra jangarilar qoradori sanoatini otaliqqa olib, uning savdosidan tushgan daromad hisobiga qurollanmoqda. Shuning uchun NATO asosiy kuchni afyun sanoatiga qarshi yo’naltirishi kerak.

Dmitriy Popov Sovet qo’shinlari tarkibida Afg’onistonda ikki yil xizmat qilgan. Bugun u Moskvadagi afg’on urushi veteranlari guruhini boshqaradi.

Uning aytishicha, Sovet kuchlari yaxshi qurollangani va harbiy sohada ancha ustun bo’lganiga qaramay oddiy afg’onlarni yuta olmadi, dunyoqarashini o’zgartirolmadi.

Afg’onlar o’z yurti, yashash tarzini himoya qildi. Ko’p xalqlar ularni istilo qilmoqchi bo’ldi, o’z e’tiqodi va madaniyatini ularga singdirmoqchi bo’ldi, ammo afg’onlar “bizga texnologiya va traktorlar kerak emas, yerni mol bilan haydashga o’rganganmiz va bundan qaytmaymiz” deya qattiq turdi, deydi Popov.

Popov ham, Gromov ham NATO g’alabasiga ishonmaydi.

Urush qilgandan ko’ra AQSh, Rossiya va boshqalar Afg’oniston tinchligi yo’lida birga hamkorlik qilishi kerak, deydi ular.

Rossiya AQShga afg’on masalasi bo’yicha yordam berishini aytgan, ammo tahlilchi Pavel Felgenxauerning aytishicha, rasmiy Moskva taklifining o’ziga yarasha narxi bor.

Qo’shma Shtatlar Rossiyaning sobiq Sovet hududidagi manfaatlari bilan hisoblashsagina, Kreml unga yordam beradi, deydi u.

AQSh vitse-prezidenti Jo Bayden o’tgan hafta Myunxendagi xavfsizlik anjumanida Amerika Rossiyaning hech bir ta’sir doirasini tan olmaydi, biroq Tolibon va al-Qoida Rossiyaga ham xavf tug’dirishini hisobga olib, rasmiy Moskva NATO bilan umumiy dushmanga qarshi kurashgani ma’qul degan.

Obama "terrorga qarshi kurash" iborasini muomaladan chiqarmoqchi

himoyachi — Thu, 19 Feb 2009 17:01:18 GMT

Obama "terrorga qarshi kurash" iborasini muomaladan chiqarmoqchi
Amerika Ovozi 14/02/2009

Jorj Bush 2001 yilning 11 sentyabridan keyin global urush e’lon qilib, terrorizmni insoniyat dushmani deya atagan edi.

“Kurash” va “urush” so’zlari ko’p hollarda harbiy harakat deb tushuniladi. Ziyolilar nazarida esa terrorni qurol bilan yengib bo’lmaydi. Obama ham shu fikrda.

Obama ishga kirishganidan ko’p o’tmay, Pokiston yana AQShni uning hududida ruxsatsiz hujumlar uyushtirganlikda aybladi.

AQSh harbiylari ko’ra aslida nima bo’lganini mana shu videoda ko’rish mumkin.

Yangi ma’muriyat Al-Qoida a’zolarini qayerda bo’lmasin, xoh Pokistonda, ta’qib qilishga ahd qilgan. Prezident Obama buni tez-tez eslatib o’tmoqda:

“Begunoh odamlarni o’ldirib, terror urug’ini sochib, o’z maqsadiga erishayotganlarga gapimiz shu: Bizni yenga olmaysiz. Biz sizni albatta mag’lub qilamiz”.
Ommaviy axborot vositalari bilan suhbatlarida, prezident Obama musulmon dunyosi bilan bog’lanish maqsadida “terrorga qarshi urush” iborasidan voz kechishini aytgan.

Prezident Bush davrida, deydi olim Brayan Jenkins, terrorizm aniq cheklangan mohiyatga ega bo’lmagan bir tushuncha edi.

“Yangi ma’muriyat Al-Qoidani yanchamiz deb aniq aytmoqda. Ya’ni abstrakt ta’riflardan uzoqlashib, terrorchilik tushunchasiga aniq bir qolip-o’lchov berilyapti”, - deb hisoblaydi Jenkins.

“Bundan tashqari, ko’pchilik “urush” so’zini harbiy kuch va zo’ravonlik deb tushunadi. Tahdid shunchalik keng talqin qilingach, tabiiyki, butun xavfsizlik tizimini ishga solasiz”, - deydi Metyu Levitt, Yaqin Sharq Instituti tahlilchisi.

Tahlilchilar deydiki, bugun turli qit’alarda, Yevropa, Osiyo va Afrikada buzg’unchilikka berilgan yuzlab terrorchilik uyushmalari mavjud. Ularni bir qolipda ko’rish noto’g’ri.

“Terrorchilik bir shaxs, jamoa yoki butun bir davlatni ifodalashi mumkin. Uning g’oyaviy-ideologik tomonlari, kimga qaratilganiga qarab baho bera boshlaymiz”, - deydi tahlilchi Brayan Jenkins.

Al-Qoida yetakchilari internetdagi bayonotlarida Obamani islom dushmani deb atagan. Tashkilot yetakchilaridan biri Ayman al-Zavohiriy Obamani “oq tanli xo’jayinlarining xizmatidagi negr” deb haqoratlab, uning prezidentlikka saylanishini qoralagan.

Boshqa bir bayonotida, Al-Qoida Isroilning G’azodagi hujumiga ishora qilib, AQSh rahbarining vaziyatdan tashvishda ekanini masxara qiladi.

Ekspertlar nazarida Barak Husayn Obama ismli afro-amerikalik rahbar saylangani va uning dunyoning bu qismlarida iliq qabul qilinayotgani Al-Qoidani tashvishga solmoqda.

“Musulmon dunyosida ko’pchilik Obama haqida ijobiy fikrda. Bu Al-Qoida safini kengaytirish uchun xizmat qilmaydi. Al-Qoida shu bois uni dushman deb chiqmoqda”, deydi Deyvid Xeyman.

So’nggi paytlarda e’tibordan qolayotgan Al-Qoida uchun Obama bilan dahanaki jang boshlash ayni muddao bo’lardi.

“Obama ma’muriyati bu tuzoqqa ilinmoqchi emas. Lekin Al-Qoida hamon faol ekanini yaxshi biladi”.

Terrorizm insoniyat tarixining har bir davrida va barcha davlatlarda bo’lgan va bo’lib kelmoqda. Unga qarshi kurash na boshi va na oxiri tayin bir jarayondir.

Avraam Linkoln - Amerika prezidentlari uchun ilhom manbai

himoyachi — Thu, 19 Feb 2009 16:49:34 GMT

Avraam Linkoln - Amerika prezidentlari uchun ilhom manbai
Amerika Ovozi 17/02/2009

Shu kunlarda AQShning Obama qo'lini Linkolndan qolgan injiliga qo'yib qasamyod keltirdi16-prezidenti Avraam Linkoln tavalludining 200 yilligi nishonlanmoqda.

Linkoln Amerika Qo’shma Shtatlarini parchalanib ketishdan saqlab qolgan va qulchilikka barham bergan rahbar sifatida tarixga kirgan.

Barak Husayn Obama prezidentlik qasamyodini berar ekan, qo'lini Avraam Linkoln o’qigan Injilga qo’yib keltirdi. 150 yil oldin Linkoln shu kitobni ushlagan holda o’z prezidentligini boshlagan edi.

Obama prezidentlik kampaniyasini ham Linkolnning ona shahri Springfilddan boshladi.

Springfild - Illinoys shtati poytaxti. Linkoln shu yerdan turib, parokanda xalqni birdamlikka chaqirgan.

Obama prezidentlikka saylangan kuni ham Linkolnning so’zlarini yodga olgan edi.

"Hokimiyat xalqniki, xalq uchun xizmat qiladi va xalq tomonidan saylanadi".

Tarixchi Garri Rubenshteyn fikricha Obama Linkolndan ilhom oladi va u kabi buyuk ishlar qilishni xohlaydi.

"Sababi Avraam Linkoln va Amerika orzusini bir-biridan ajratish qiyin", - deydi professor.

Linkoln XIX asr boshida kichik bir kulbada dunyoga kelgan. Maktabga bormagan va o’qishni o’zi o’rgangan. Qonunni qiroat qilgan bu shaxs yengilmas advokat sifatida taniladi.

Xalq tiliga tushgach va uning ishonchini oqlagach, prezidentlikka harakat qiladi va saylanadi.

O'sha davrda esa Amerika janubi va shimoli orasida qonli urush kechayotgan edi. Janub quldorlik tarafdori bo'lsa, shimol aholisi bunga qarshi edi.

Linkoln davlatni bo’linib ketishdan asrab qolgan hamda quldorlik va qullikka yakun yasagan. Urush nihoyasida esa otib o’ldirilgan.

Linkoln, shubhasiz, AQShning eng buyuk prezidentlaridan biri. Uning yetakchiligi, muammoga yechim topa olishi, kuchli g’oyalari va xalqni o’ziga ishontira olishi, kimki rahbar bo’lmasin, unga o’rnak.

Vashington shahridagi Amerika tarixi muzeyida Avraam Linkoln hayotiga mansub eksponatlarni ko’rasiz. Linkoln oddiy, kamtarin inson bo’lgan, deydi tarixchi Deyvid Vord.

Linkolnning 1865 yil 5 fevralda olingan so'nggi surati

"Linkoln xuddi Napoleon Bonapart singari izchil o’rganilgan va tahlil qilingan tarixiy shaxslardan biri. Tom-tom kitoblar, biografik ma’lumotlar va ilmiy materiallar haqida gapirmasak ham bo’ladi. Har biri prezidentning yangi bir qirrasini ochib bergan", - deydi Deyvid Vord.

Linkoln o’sha davr axborot vositalari bilan yaqindan aloqa qurgan ilk prezident desak mubolag’a bo’lmaydi. Har doim bayonot qilganida suratga olingan. O’zini xalq vakili deb bilgan. O’zini hech kimdan ustun qo’ymagan.

Linkolnning oxirgi tasviri 1865 yil fevralida olingan. Darz ketgan negativda, siz xatto Linkoln boshiga uzilgan o’q izini ham ko’rishingiz mumkin. Hodisadan ikki oy o’tib Linkoln vafot etgan.

"Urush o’z yakuniga yetgan davr edi. U kimdir suiqasd qiladi deb o’ylamagan ham. Linkoln ittifoqni saqlab qolganini bilar edi. Bu unga umid bergan. Qullarni ham ozod qilishga ulgurgandi. Linkoln bir kun kelib qora tanli prezident bo’lishini bilganida edi, juda faxrlangan bo’lardi", - deydi tarixchi Vord.

Linkoln va Obama orasida partiyaviy-mafkuraviy farqlar bor. Ammo liderlik xususiyatlari juda o’xshash, deydi tarixchilar.

Sovet qo'shinlari Afg'onistonni tark etganiga 20 yil bo'ldi

himoyachi — Thu, 19 Feb 2009 16:43:25 GMT

Sovet qo'shinlari Afg'onistonni tark etganiga 20 yil bo'ldi
Malik MansurAmerika Ovozi 18/02/2009

Bugunga kunda tarixga aylangan Sovet Ittifoqi Afg'onistondan o'z qo'shinlarini 1989 yilda butunlay olib chiqqan edi.

10 yillik qonli urushda O'zbekistondan 65 ming kishi qatnashgan.

1,5 mingdan ziyodi halok bo'lgan, 2,5 mingdan ortig'i turli jarohatlar bilan qaytgan.

Afg'on urushi faxriylari nazarida bu mamlakatdagi bugungi vaziyatda NATO yoki G'arbning g'alaba qozonishi qiyin.

O'zbekiston faxriy jangchilar birlashmasi turli viloyatlarda Afg`onistonda urush tugaganining 20 yilligini nishonlab, qahramonlar xotirasi uchun o'rnatilgan yodgorliklar poyiga gullar qo`yilmoqda.

Birlashma raisi, afg'on urushi faxriysi Tal'at Murodovning "Amerika Ovozi"ga aytishicha, qonli janglardan omon qaytgan insonlarni qanchalik e'zozlasak shuncha kam.

"Bugun ham "Motomsora ona" haykali poyiga gullar qo'ydik. Afg`onistonda halok bo`lgan jangchilarni ism-shariflarini xotira kitobiga kiritishni rejalayapmiz. Tashkilotimizning asosiy maqsadi afg`on urushi faxriylariga yordam ko`rsatish, ularni moddiy qo`llab-quvvatlash. Bu borada davlat tashkilotlari bilan hamkorlikda ishlaymiz", - deydi Tal'at Murodov.

Faxriy nazarida Afg`onistondagi bugungi vaziyat avvalgi urush davridan keskin farq qiladi.

"AQSh terrorga qarshi kurashamiz deyapti. Lekin giyohvand moddalar yetishtirish 95 foizga chiqqan, bizning davrimizda 10 foiz edi. Zavodlarini buzib yo`qotar edik. Keyin terrorizm o`choqlari ham Afg`onistonning o`zida yo`q edi. Pokistonda, Eronda bo`lardi. Hozir Afg`onistonning o`zida paydo bo`lgan", - deydi Tal'at Murodov.

U avvalgi va hozirgi urush sabablarini geosiyosatda, Afg`onistonning buyuk davlatlar uchun ahamiyati kattaligida ko'radi.

"Chunki NATO terrorizmni yo'qotish uchun kurashayotgani yo'q. Asosiy maqsad Afg'onistonning (tabiiy) boyliklari, mamlakat hududini egallash. Janjal asosan shuning uchun ketmoqda", - deydi faxriy.

Sovet-afg'on urushida mujohidlar, SSSRga qarshi kurashayotgan jangarilar G'arb, xususan Amerika tomonidan quvvatlanganini aytib o'tish joiz.

G'arb Sovet Ittifoqini bosqinchilikda ayblagan va muhojidlar NATO kabi tashkilotlar nazarida erkinlik uchun kurashayotgan edi.

SSSR rahbariyatining maqsadi esa Afg'onistonda kommunistik hukumat tuzib, shu mafkuraga asoslangan jamiyat qurish edi.

Bo'linib ketish arafasida turgan ittifoq bu maqsadga erisha olmasligini anglagan holda afg'on sarhadini tark etdi, lekin bu yurtga tinchlik kelmadi.

Turli elat va partiyalar hokimiyat uchun kurasha boshladi. 1996 yilda Tolibon hukmronlik o'rnatdi.

Bu hukumat 2001 yilning so'nggida AQSh kuchlari tomonidan ag'darildi. Shundan beri Amerika yetakchiligidagi xalqaro qo'shinlar Tolibon va Al-Qoidaga qarshi harbiy operatsiyalar olib bormoqda. Barqarorlikdan hamon darak yo'q.

AQShning yangi rahbari Barak Obama Afg'onistondagi qo'shinlar sonini ko'paytirish haqida qaror qabul qildi. Yangi strategiya ustida ish ketmoqda.

Toshkentda prezident Islom Karimov bilan muloqot qilgan AQSh Markaziy qo`mondonligi rahbari general Deyvid Petreus asosan Afg`onistondagi vaziyatga e'tiborni qaratgan.

Sharhlovchilarga ko`ra Rossiya ham Afg'onistondagi harakatlarga faol hissa qo'shmoqchi va u yerdagi rolini oshirmoqchi.

"AQSh Afg'onistonda harakatlarini jadallashtirar ekan, Rossiya ham AQShga qarata o'z faoliyatini jonlantirmoqda", - deydi siyosiy tahlilchi Farxod Tolipov.

Nega O'zbekistonda diktatura o'rnatildi?

himoyachi — Sun, 15 Feb 2009 17:50:49 GMT

Nega O'zbekistonda diktatura o'rnatildi?

1989 yillarda "Birlik" Halq Harakatining mitinglarida,ko'chada namoyish qilib yurishlarda qatnashgan paytlarimda va ayniqsa Sovet Ittifoqi parchalanib mustaqil O'zbekiston siyosiy mustaqillikka erishganida men 10-15 yillar ichida erkin, demokratik jamiyat qurishda ancha olg'a siljiydi deb o'ylagandim.Bunday o'ylashimga sabablardan biri Sovet Ittifoqi va shu jumladan O'zbekiston aholisining faqat zulm ostida yashaganligi.uchun ,erkin,demokratik jamiyatda yashashga intilishi,yana biri esa Sovet Ittifoqi davrida ilm fan,sanoat,qishloq ho'jaligi ancha rivojlanganligi, aholining qarayb yuz foiz savodhonlikka erishganligi umid bag'ishlardi.Afsuski O'zbekiston mustaqilligining 17 yilligi nishonlangan bo'lsada O'zbekistonda erkin, demokratik va farovon jamiyat qurish orzu bo'lib qolmoqda.Islom Karimov hukumatining repressiv siyosati tufayli muholifat liderlari vatanni tark etishga majbur bo'lishdi.Abdurahim Po'latov,Bahodir Choriyev AQSHda,Muhammad Solih Turkiyada, Tolib Yoqubov Frantsiyada,ko'p muholifat vakillari va huquqbonlar qamoqda yoki muhojiratda.. Milliyonlab o'zbekistonliklar Rossiya,Qozog'iston va boshqa mamlakatlarda mehnat muhojirlaridir.

O'zbekistonda diktatura o'rnatilishida quyidagi omillar asosiy rol o'ynadi:

O'zbekistonda diktatura o'rnatilishiga asosiy omillardan biri Islom Karimovning o'z shahshiy manfaatini O'zbekiston halqi manfaatidan ustun qo'yishi.Darhaqiqat,Islom Karimov 1990 yilning mart oyida birinchi marta O'zbekiston Kommunistik partiyasining birinchi sekretari sifatida O'zbekiston Oliy Sovetining sessiyasida O'zbekiston prezidenti bo'lib saylangan edi.1991 yilning dekabr oyida O'zbekiston siyosiy mustaqillikka erishganidan so'ng Kommunistik partiya zamirida tashkil topgan Halq Demokratik partiyasidan nomzodi ko'rsatilib yana prezidentlikka saylangan edi.2000 yilning dekabrida bo'lib o'tgan navbatdagi prezident saylovlarida Islom Karimov Fidokorlar partiyasi tomonidan nomzodi ko'rsatilib 3-marta prezidentlikka saylandi.2007 yilning dekabrida esa Liberal demokratik partiya tomonidan nomzodi ko'rsatilib 4-marta prezidentlikka saylandi.Albatta O'zbekiston mustaqil bo'lganidan keyin prezidentlikka mustaqil O'zbekiston konstitutsiyasiga binoan 3-marta saylandi. Sirtdan qaraganda Islom Karimovning 4 marta 4 turli partiyalar tomonidan nomzodi ko'rsatilishi O'zbekistonda demokratiyaning gullab yashnayotganligini ko'rsatadi. Lekin hamma gap shundaki bu to'rtala partiya ham Islom Karimov birinchi kotib bo'lgan(Kommunistik partiya,Halq demokratik partiyalari) yoki uning ko'rsatmasi bilan tuzilgan (Fidokorlar partiyasi,Liberal demokratik partiya) qo'g'irchoq partiyalardir.Bu partiyalar hukumatga hizmat qiladigan partiyalardir.Bu partiyalarda ichki demokratiya ham yo'q,yani bu partiyalarning rahbariyati hukumatning ko'rsatmasi bilan saylangan.Yangi partiyalarning Islom Karimov ko'rsatmasi bilan tuzilishi va bu partiyalarning Islom Karimovni prezidentlikka nomzod qilib ko'rsatilishi bu O'zbekiston halqi va jahon jamoatchiligini mamlakatda demokratik islohotlar o'tkazilmoqda deb aldashdir.Islom Karimovning ruhsatisiz,halqning tashabbusi bilan tuzilgan muholif partiyalar Birlik halq harakari ,ERK,Ozod dehqonlar partiyalari doim hukumat tayziqi ostida.Ular shu paytgacha ro'yhatga olinmagan.

Ikkinchi sabab muholif partiyalarda ham ichki demokratiyaning yo'qligi sababli ularda liderlar almashishining yo'qligidir..Abdurahim Po'latovning Birlik halq harakari harakatining 1988 yildan 2003 yilgacha va shu yildan shu nomdagi partiyaning raisi bo'lganiga qarayb 20 yil bo'ldi.Muhammad Solih esa ERK partiyasining 1990 yildan beri raisi.Mamlakatda demokratiya bo'lishi uchun nafaqat hokimiyatdagilar konstitutsiyaga amal qilgan holda almashib turishi kerak,balkim partiyalarning rahbarlari ham erkin,demokratik saylov yo'li bilan almashib turishi kerak.Darhaqiqat demokratik partiyalar demokratik hokimiyat ro'yobga kelishini taminlay oladi. Birlik va ERK partiyalari liderlari uchun ular doim hukumatning taqibida bo'lganliklari uchun rahbarlar almashishiga imkoniyat,sharoit yo'q deyishar.Lekin asosiy maqsad erkin,demokratik jamiyat qurish bo'lgani uchun bu uzr o'rinsizdir.
Darhaqiqar,Islom Karimov tuzgan partiyalar,muholifat tuzgan partiyalarda ichki partiyaviy demokratiya bo'lmasa,O'zbekiston qanday qilib demokratik jamiyatga aylana oladi?
Biz Islom Karimovni O'zbekiston konstitutsiyasini hurmat qilmaganlikda ayblaymiz. Shu jumladan nafaqat hukumat partiyalari liderlarini,balkim muholifat partiyalari liderlarini ham o'z partiyalarining ustavlarini hurmat qilmaganlikda ayblay olamiz.

Uchinchi sabab, o'zbek halqining tashvishlari ichida to'y ma'rakalarning ustunligidir.Bu tashvishlar inson huquqlari,erkinlik va demokratiyaga juda kam joy qoldiradi.Sovet Ittifoqi davrida ham,Islom Karimov diktaturasi davrida ham o'zbekiston halqining siyosiy,fuqarolik huquqlari cheglangan holda dabdabali, katta chiqimlarni talab qilinadigan ma'rakalarga to'la erkinlik(balkim ataylabdan) berildi. Lekin tan olish kerak Sovet davrida o'ta dabdavali to'ylar o'tkazgan kishilarga nisbatan mustaqil O'zbekistondan farqli ravishda ba'zi choralar ko'rilardi(masalan ishdan bo'shatilardi.)Albatta bu marakalarga sarflanadigan katta chiqimlar ko'p oilalarda oliy ma'lumotli bo'lish yoki ijtimoiy siyosiy hayotda faol qatnashish imkoniyatini keskin kamaytiradi.O'zbekiston halqining erkin ,demokratik jamiyat qurishi uchun bu dabdabali to'y ma'rakalardan voz kechilishi kerak.Afsuski O'zbekiston rahbarlari bu borada halqqa ibrat bo'la olmaydilar.Shu erda premyer minister Shavkat Mirziyoyev ,O'zbekiston va uning tashqarisida ham "mashhur" Salim Abduvaliyevlarning o'g'illarini uylantirganlarida bazmlarda bir necha minglarcha mehmonlar qatnashganligini internet saytlarda o'qigan edim.Diktatura o'rnatilishiga juda qo'l keladigan o'zbek halqining "poda" psihologiyasi ayniqsa navbatda turish madaniyatining juda pastligida yaqqol ifodalangan.(bu ayniqsa O'zbekiston aholisining ko'pchiligini tashkil qiladigan qishloq joylarda juda yaqqol ko'zga tashlanadi).Navbatda turish bu boshqa insonlarni oddiygina hurmat qilishdir.Erkinlik,demokratiya esa insonlarning huquqlarini hurmat qilish asosiga quriladi.O'zbekistonda esa aholini qo'yavering,rahbar lavozimdagilarda ham navbatda turish madaniyatini yo'q hisobida.To'g'rirog'i ular bu madaniyarni rivojlantirishdan manfaatdor emas.Ular o'zlari umuman navbatda turmaganlari barobarida,sun'iy navbatlar yaratishib buni daromad manbaiga aylantirishgan.Albatta korruptsiya va poraho'rlik diktaturaning moliyaviy tayanchidir.Bu tayanchni yo'q qilmasdan erkin,demokratik jamiyat yaratib bo'lmaydi.

To'rtinchi sabab,qo'shni mamlakatlarning :Afg'oniston,Qirg'iziston,Qozog'iston,Tojikiston,Turkmanistonning erkin,demokratik davlat emasligidir.
Bu sabablar orasida birinchi sabab asosiydir.Chunki prezident Islom Karimov tasarrufida armiya,milliy havfsizlik hizmati(to'g'rirog'i diktator havfsizlik hizmati), militsiya ,ommaviy ahborot vositalari va O'zbekistonning moliya tizimidir.

Shu sabablarga qaramasdan O'zbekiston halqi erkin,demokratik va farovon mamlakatda yashashga erishishi uchun,qadamma qadam fuqaroviy erkinliklar:o'zini erkin ifodalash ,tashkilotlarga uyushish ,yig'ilishlar o'tkazish(shu jumladan tinch yo'l bilan o'z noroziligini bildirish),mamlakat ichkarisida va boshqa mamlakatlarga erkin borib kelish kabi huquqlarni qo'lga kiritishi kerak.Fuqaroviy huquqlarning ta'minlanishi siyosiy huquqlarning ta'minlanishiga olib keladi.Fuqaroviy va siyosiy huquqlarning ta'minlanishi esa erkin va demokratik jamiyatning qirilishini kafolatlaydi.

Abdujalil Boymatov.
O'zbekiston Inson Huquqlari Jamiyati sekretariatining a'zosi.

12-fevral,2009 yil.